Er ee 
zoo b. v. onderscheidene temoe’s, selaseh, tjin- 
tjaoe, de madja-vrucht, bladeren van madja, djam- 
boe, salam en talrijke andere. Van sommige dienen 
bepaalde deelen tot medische, andere deelen tot culinaire of 
andere doeleinden: zoo de kentang djawa, de asem, 
de boeni, de djamboe bidji enz, wier bladeren als 
obat beschouwd worden. Men zou aan deze opsommingen 
een vrij wel willekeurige uitbreiding kunnen geven. Trouwens 
in Europa is het eigenlijk niet anders. De eene groente heet 
bloedzuiverend, de andere goed tegen wormen, een derde zal 
de galafscheiding bevorderen. En het boven genoemde vlas 
levert ons een voorbeeld van een plant, waarvan zekere deelen 
—het zaad— als geneesmiddel, andere—de vezel—tot een geheel 
ander oogmerk aanwending vinden en zeker sinds onheugelijke 
tijden aanwending gevonden hebben. 
Dat menige plant of plantendeel ook, op grond van uit- 
wendige eigenschappen of om andere, vaak onnaspeurbare 
redenen, als middel tot het afwenden van booze geesten in 
gebruik gekomen is en aan dit bijgeloof een plaats in den 
artsenijschat te danken heeft, is zoowel hier als elders het 
geval, en dit onderdeel van de therapie behoort zonder twijtel 
tot de alleroudste. Geestenbezwering en geneeskunde vormen 
bij onbeschaafde volken een onafscheidelijk geheel; de minst 
ontwikkelde lagen van de bevolking van Ned.-Indië staan nog 
steeds op dit standpunt. 
Alles wijst er op, dat ook in de landen der oudheid oorspron- 
kelijk geen scherpe grens bestaan heeft tusschen medicinale 
planten en voedselplanten, zoo min als tusschen geneeskrach- 
tige en tooverplanten. En zoo zal men veilig mogen stellen, 
dat het begin van de teelt van artsenijgewassen zoo ongeveer 
samenvalt met het allereerste begin van land- of tuinbouw. 
Dit geldt vermoedelijk niet voor het aankweeken van sterk 
werkende kruiden, wier toediening immers levensgevaar mee- 
brengt en daarom een zekere mate van ervaring en inzicht 
eischt. Niettemin zijn verscheidene geneesmiddelen met krach- 
tige werking als kina, opium, coca, juist aan de ervaring van 
natuurvolken te danken. Al vroeg moeten deze den giftigen 
aard van dergelijke planten, door haar uitwerking op mensch 
