— 224 — 
of dier, hebben leeren kennen, en de ondernemenden en meer 
nadenkenden onder hen, de priesters, toovenaars, geneeskun- 
digen, zullen, door eenvoudige waarneming, zoowel als door 
het experiment, tot de kennis gekomen zijn van hetgeen met 
deze planten te bereiken viel. Zoo zegt men, dat de geest- 
vervoering, waarin de Pythia te Delphi haar dubbelzinnige 
orakelspreuken ten beste gaf, verkregen werd met behulp van 
Datura Stramonium, nauw verwant aan onze ketjoeboeng. 
Opzettelijke teelt van dergelijke planten met uitgesproken 
giftige eigenschappen moet ook reeds in zeer oude tijden plaats 
gevonden hebben. Althans schijnen, zoo zegt TSCHIRCH, in de lan- 
den ten zuiden van de Zwarte Zee reeds tamelijk vroeg belangrijke 
aanplantingen van Papaver te hebben bestaan, waaruit opium 
gewonnen werd; opium werd reeds in de oudheid als narco- 
ticum bij operaties gebruikt. 
Tal van geneeskrachtig geoordeelde planten vindt men, met 
de haar toegeschreven deugden, opgesomd in PriNius’ Natu- 
ralis historia 1). Men treft daaronder vele gekweekte keuken- 
planten aan, als radijs, kool, coriander enz. ; ook gerst, boonen 
en erwten worden onder de geneesmiddelen genoemd, evenals 
appelen, kersen en amandelen. Maar ook vele planten, wilde 
1) Cajus Plinius secundus — hij leefde van 25 tot 79 — moet een bui- 
tengewoon veelzijdig begaafd man geweest zijn. Als krijgsman te land 
en ter zee zoowel als in burgerlijke ambten heeft hij den Romeinschen 
staat diensten bewezen, wat hem blijkbaar niet belette, zich met groote 
ernst aan de studie te wijden. Van de geschriften, die hij op velerlei 
gebied sarnengesteld heeft, is alleen de Naturalis historia over, een 
werk van uiterst rijken inhoud, dat uit 37 boeken bestaat, en dat men 
beschouwt als een encyclopaedie van den toenmaligen stand van weten- 
schap, kunst en bedrijf. Over kosmographie en aardrijkskunde, over 
anthropologie, dier-en plantkunde, over land- en tuinbouwbedrijf, genees- 
middeleer, metallurgie, schilder- en beeldhouwkunst vindt men er met 
groote nauwgezetheid de opvattingen en werkwijzen van zijn tijd in 
opgeteekend, aangevuld met praktische en wijsgeerige beschouwingen 
en wenken van den schrijver, die getuigenis afleggen van zijn zeldzame 
kennis en opmerkingsgave, al is er natuurlijk veel bij, dat ons dwaas 
voorkomt. Plinius kwam om het leven bij de uitbarsting van den 
Vesuvius, die Herculanum, en Pompeji bedolf. 
Niet ten onrechte heeft men RUMPHIUS den Indischen Plinius genoemd. 
