— 227 — 
mineralen waren in zwang —, plantardige stoffen vormden toch 
een zeer voornaam deel van den artsenijschat, en om deze te 
verschaffen was van zelf het inzamelen van talrijke kruiden, maar 
ook het opzettelijk aankweeken van sommige artsenijgewassen, 
zij het ook veelal niet in het groot, een onafwijsbare eisch. 
Evenwel, de gulden tijd, waarop zoo'even gedoeld werd, 
moest ten slotte toch een einde nemen. Doordat, na de 
renaissance, de inductieve methode zich in de natuurweten- 
schap begon baan te breken en meer en meer gezet onderzoek 
in de plaats van de vroeger bevoorrechte speculatie ging 
treden, moest ook het gezag van Galenus gaan tanen, en, 
hoewel zeer langzaam, begon een streven naar meer eenvoud 
in de receptuur zijn invloed te doen gelden. Wel zijn in dezen 
nieuweren tijd, door het toenemend verkeer, en vooral door 
de ontdekking van Amerika en van den zeeweg naar Oost- 
Azië, verscheidene uitheemsche geneesmiddelen in Europa al- 
gemeen in gebruik gekomen, die men voorheen niet kende — 
en hieronder zijn er, als kina, ipecacuanta, coca, copaïve- 
balsem ea, die zich tot in onzen tijd gehandhaafd hebben —, 
maar daar staat tegenover, dat tal van inheemsche kruiden door 
de officieele geneeskunde verlaten werden, al zijn sommige 
hier en daar als huismiddeltjes in zwang gebleven, en dat 
over het geheel het vaste geloof, dat ieder ziekteverschijnsel 
een middeltje eischte, aan kracht verloor. 
Dit proces heeft zich wel is waar zeer langzaam voltrokken, 
maar het heeft gaandeweg de teelt van artsenijgewassen in 
Europa tot bescheiden verhoudingen teruggebracht. Ook de 
19e eeuw heeft daartoe het hare bijgedragen. Naast de ver- 
anderde inzichten in de geneeskunde was het in die eeuw 
vooral de ontwikkeling der scheikunde, die hier een werk- 
zame rol speelde. Nadat, in 1805, door SERTÜRNER uit opium 
morphine was afgescheiden, begon een tijdperk van 
ijverig zoeken naar de werkzame beginselen van plant- 
aardige geneesmiddelen, en men behoeft maar te wijzen op 
algemeen bekende stoffen als kinine, strychine, emetine, atropine, 
cocaïne enz., om aan te toonen, hoe zeer die arbeid met goed 
gevolg bekroond werd. Geheel in de lijn van het streven naar 
vereenvoudiging, ontstond nu de neiging om aan het ziekbed 
