— 236 — 
Ik meen in vele gevallen wel. De uitspraak van BUCHHEIM, 
dat „opium onzuivere morphine, en kinabast onzuivere kinine” 
is, zal wel door weinigen meer beaamd worden. Weinigen 
die niet overtuigd zijn, dat de drogerijen althans anders wer- 
ken dan hun z.g. werkzaam bestanddeel, en meer en meer 
wint de opvatting veld, dat deze andere werking een betere is. 
De geneeskunde is in de groote verwachtingen, die ze in 
het begin der vorige eeuw van de toepassing der zuivere 
plantenstoffen koesterde, zonder twijfel zeer teleurgesteld. Tal- 
rijke zgn. werkzame bestanddeelen zijn reeds lang weer uit 
onzen artsenijschat verdwenen. Bij vele kruiden gelukte het niet, 
een werkzaam bestanddeel af te zonderen, bij andere hadden 
stoffen, die men isoleerde, totaal andere eigenschappen dan 
de grondstoffen en bij sommige bitterkruiden verloor de bitterstof 
bij zuivering zijn bitteren smaak. De ervaringen met de aconitum- 
alkaloiden en digitalis-glycosiden hebben geleerd hoe gevaarlijk 
het gebruik van zuivere plantenstoffen kan zijn. Behoeft dit 
alles ons, die intusschen de vruchten van bijna een eeuw we- 
tenschappelijken vooruitgang hebben verzameld, te verwonderen ? 
Het schijnt nu eenmaal zoo te zijn, dat het natuurlijke com- 
plex der bestanddeelen aan de plant hare bizondere therapeu- 
tische waarde verleent en zij dus niet door een hoofdbestand- 
deel of synthetische stof te vervangen is, evenmin als het 
complex stoifen, dat wij moedermelk noemen, geheel door kunst- 
matige kindermelk, of het complex stoffen, waaruit natuurmest is 
samengesteld, op den duur door enkel kunstmeststoffen ver- 
vangen kan worden. Nog steeds heeft het synthetische benzoë- 
zuur, het uit benzoëhars bereide in de geneeskunde niet kunnen 
verdringen en men heeft kunnen vaststellen, dat de bijwerking 
van salicylzuur uit oleum Gaultheriae bereid lang niet zoo 
onaangenaam is als die van de synthetische zuivere stof. Bij 
extractum filicis ondersteunen de eetherische en vette olie zeker 
het werkzame bestanddeel en bij kamala werken zelfs de scherpe 
haren, die tusschen de klieren voorkomen, mee, doordat ze 
de wormen verwonden”. 
„Op één punt wil ik nog den nadruk leggen. Wij hebben 
tot nu toe in het algemeen slechts één of enkele bestanddeelen 
uit de plant geïsoleerd en weten van de rest zoo goed als 
