nl 
niets. Zouden er onder die percentisch onbeteekenende hoe- 
veelheden niet bestanddeellen kunnen schuilen, waaraan een groot 
therapeutisch effect of in ieder geval een rol van beteekenis 
in het geheel toekomt? 
Bij het overzicht van Bürar's onderzoekingen hebben we 
gezien hoe werkzaam !/io mgr. scopolamine bleek te zijn in 
combinatie met urethaan. Wij hebben de bestanddeelen afge- 
scheiden uit de plant en uit proeven besloten of ze al 
dan niet „werkzaam’”’ waren. Zouden we zoo geen stoffen heb- 
ben gering geschat, die op zichzelf evenals scopolamine 
onwerkzaam waren en toch in de natuurlijke combinatie van 
groote waarde ? 
BARTH vond (1913) meconzure morphine 25 °/, werkzamer 
dan zoutzure morphine en meconzuur is een bestanddeel van 
opium. 
In vele gevallen zijn we wel gedwongen aan geringe en 
oogenschijnlijk onbeteekenende, dikwijls ook niet eens bekende 
nevenstoffen groote waarde toe te schrijven. Reeds wees ik 
daarop bij de ijzerzouten, benzoëzuur en salicylzuur. In mijn 
zooeven te hulp geroepen beelden van moedermelk en natuur- 
mest, moeten het geringe bijmengselen zijn, die de meerder- 
waardigheid uitmaken want, de percentische hoofdbestanddeelen 
komen overeen. Zoo is BUNGE geneigd den slechten groei van 
zuigelingen bij schijnbaar voldoende voeding toe te schrijven 
aan het ontbreken van sporen fluorium, zoo werkt kunstboter 
anders op onze smaakzenuwen dan natuurboter; zoo kunnen 
we de vitaminen onzer voedingsstoffen niet missen om gezond te 
blijven, ofschoon deze, eerst in de laatste jaren ontdekte stof 
percentisch zeer onbeteekenend is, zooals onlangs nog de oud- 
hoogleeraar WEFERS-BETTINK in een literatuuroverzicht helder 
uiteenzette. 
Welnu, als we bedenken, dat zoowel voedings- als genees- 
middelen dienen om de functioneele harmonie van ons lichaams- 
mechanisme in stand te houden of te herstellen dan is het 
dunkt me niet te stout gesproken, in analogie ook aan de 
kleine stof hoeveelheden in het complex van het geneeskruid 
een waarschijnlijk niet onbeteekenende therapeutische waarde 
toe te kennen.” 
