— 242 — 
Proefneming zal derhalve op den voorgrond staan; het gaat 
niet om het behalen van tijdelijk voordeel, maar om het invoeren 
van blijvende verbetering. 
Het lag voor de hand, dat men, nu eenmaal aan genees- 
kruidenteelt in Nederland de aandacht gewijd werd, ook Ned.-Indië 
binnen den kring van zijn belangstelling trok. De Vereeniging 
voor Geneeskruidtuinen heeft trouwens, blijkens haar statuten, 
uitdrukkelijk ook de studie van de artsenijplanten der Koloniën 
in haar programma opgenomen. Natuurlijk heeft men niet de 
bedoeling, zich te bemoeien met culturen als die van kina of 
coca. Maar behalve deze voortbrengselen van het grootbedrijf, 
zijn er hier te lande tallooze planten, die waar van geneeskruiden 
gesproken wordt, in aanmerking komen. Een arbeidsveld voor 
theoretische en praktische studie is hier dus zeker wel te 
vinden. Trachten wij ons eenigszins een beeld te vormen 
van de aanwending en de teelt van artsenijplanten b.v. op 
Java — met de zoo even aangeduide beperking, en buiten be- 
schouwing latende hetgeen voor Europeesche en Chineesche 
apotheken wordt ingevoerd, dan vinden wij ongeveer het volgende. 
Het gebruik van huismiddeltjes is zeer algemeen, wat trouwens 
bij de schaarschte van eigenlijke geneeskundige hulp geen ver- 
wondering kan wekken. Veelal neemt men dan het persvocht 
uit versche plantendeelen in; vooral in Midden-Java is dit een 
geliefkoosde vorm van artsenij. De kruiden worden óf in het 
wild of van tuin of erf verzameld òf op de pasar ingekocht. 
Vooral te Djogja vindt men dan ook op de pasar op vaste 
plaatsen waroengs, waar versche geneeskrachtige kruiden in 
groote verscheidenheid te koop zijn. Echter worden vele 
bladeren, basten, vruchten, zaden enz. ook in drogen toestand 
verkocht; enkele van deze zijn ingevoerd. 
Eigenaardig is hier te lande de, het meest in Midden-Java 
voorkomende, gewoonte om op gezette tijden „djamoe” in te 
nemen. Djamoe’s zijn praeparaten,die niet zoozeer dienen als 
geneesmiddel tegen bepaalde ziekten, als wel om het lichaam 
gezond te houden en tegen kwade invloeden te beschutten. 
Dit geldt althans voor de echte djamoe’s, al gebruikt men het 
woord djamoe vaak niet in deze eigenlijke beteekenis, maar 
