7 Ren 
in die van geneesmiddel. Trouwens de grens is ook bij dewerkelijke 
djamoe’s volstrekt niet scherp getrokken: een djamoe b. v., die 
voor de ingewanden heilzaam wordt geacht, zal ook als genees- 
middel kunnen genomen worden ingeval er iets aan de ingewanden 
hapert. In deze beteekenis spreekt men ook van „djampi”. 
Al naar het geslacht, den leeftijd en de omstandigheden van 
de persoon in quaestie is de samenstelling van de te nemen 
djamoe verschillend. Tot de bereiding worden in den regel 
een groot aantal bestanddeelen fijn gestampt en gemengd. Wil 
men het mengsel in voorraad houden, dan wordt het door 
verhitting in een ijzeren pan gedroogd, en zeer fijn gewreven, 
somtijds nog daarna met water tot bolletjes gekneed en weer 
gedroogd. Voor het gebruik wordt dan een zekere hoeveelheid 
van het poeder met warm of koud water aangemengd, waarop 
men vocht en poeder naar binnen werkt. Is de djamoe tot 
bollen gekneed, dan worden deze eenvoudig in stukjes ver- 
deeld en ingeslikt. Vaak wordt ook het versche mengsel met 
water aangeroerd en verorberd. Ook worden als djamoe wel 
dranken verkocht, die door uitpersing van een aantal versche 
kruiden bereid worden. 
Over de verschillende djamoes in bijzonderheden te treden, 
zou hier te ver voeren. Slechts hadden ze, wegens den aard 
der ingredienten, waaruit ze bereid worden, aanspraak op een 
korte vermelding. 
Het ís duidelijk, dat in een groot, dicht bevolkt land, waar 
de een drankjes inneemt omdat hij ziek is, en de ander djamoe 
slikt om gezond te blijven, op het gebied van geneeskruiden 
heel wat omgaat. Als boven gezegd, worden de plantendeelen 
voor een groot deel in het wild ingezameld; echter ís ook de 
cultuur volstrekt niet onbelangrijk, al wordt zij niet op groote 
grondcomplexen gedreven. Doekoens planten in den regel 
sommige van hun kruiden op eigen erf aan; in zulke tuintjes 
vindt men dan vaak een zeer groote verscheidenheid van planten 
door elkaar. Ook de vrouwen, die op de pasars geneesmiddelen 
verkoopen — de toekang rémpa rempa of toekang tjëraken, 
en de toekang godongan — houden er wel zulke aanplantingen 
op na. Men zal in zoo ’n tuintje b.v. vaak aantreffen boe n- 
firis (Bryophyllum calyeinmum Salisb), daoen 
