— 290 — 
verloren gaan. De overige gewassen laat hij echter vrijwel alle 
onaangetast; de koffie, die zoo vaak tusschen wordt geplant, is 
niet van zijn gading; ook de schaduwboomen tast hij niet aan. 
Behalve Hevea zijn immers vermoedelijk peper en Manihot de 
eenige cultuurplanten, die vatbaar zijn voor Fomes, en zelfs dit 
staat nog niet vast; de meening, dat ook thee, kina, en cacao 
vatbaar zouden zijn, is zeer waarschijnlijk onjuist. Bovendien is 
na een vijftal jaren het gevaar voor Fomes in ‘t algemeen ge- 
sproken, geweken; de houtresten zijn dan grootendeels verdwenen. 
Hymenochaete, de bruine wortelschimmel, is eveneens een 
vijand van Hevea, maar hij komt meer voor als wortelschimmel 
van cacao en koffie. Hij treedt minder ostentatief op dan Fomes. 
Hier en daar ziet men een boom afsterven en als de omstan- 
digheden gunstig zijn, grijpt hij verder om zich heen, doch in 
„den regel slechts langzaam. Vaak blijft de sterfte tot een of 
enkele weinige exemplaren beperkt. Maar zijn verspreidingsgebied 
is veel ruimer. Hij beperkt zich niet tot maagdelijk land, en 
voelt zich even’ thuis op grond, die al vele tientallen jaren in 
cultuur ís. Hij is niet kieskeurig in zijn prooi; het is de vraag, 
of er een boomsoort bestaat, die niet van zijn gading is; in alle 
geval werd hij reeds waargenomen op koffie, cacao, pala, randoe, 
dadap, lamtoro, Hevea, Castilloa, nangka, kamfer, coca, katoen, cin- 
amomum Burmanni („Cassia”), Brunfelsia, americana, Albizzia 
stipulata. 
De bruine wortelschimmel is, voor zoover bekend, beperkt tot 
de oude wereld. In Samoa, Britsch Indië. Malaka en Nederlandsch 
Indië is zij aangetroffen. 
In Ceylon speelt zij een vrij belangrijke rol en in vele Heveatuinen 
heeft zij niet onbelangrijke schade aangericht. De oorzaak ligt voor 
de hand: veel Hevea is hier geplant in oude cacao tuinen en van 
de cacao-stompen uit is de Hymenochaete op de Hevea overgegaan. 
In de F. M. S. daarentegen is de bruine wortelschimmel van 
geen beteekenis. Eerst in 1911 berichtte Keith Brancroft, de 
mycoloog van het Landbouwdepartement te Kuala Lumpur: „a 
root disease of Para Rubber which has been for some time 
known in Ceylon under the name of „brown root disease” has 
been recently brought to the notice of the Department of 
agriculture F. M. S.” 
