st WO 
en betalen! Dan zal er geklaagd worden en dan eerst gaat 
men over tot het gebed. 
De kokospalm kan groote oogsten leveren, maar eischt ook 
een goede verpleging. Op minder vruchtbare gronden, maar 
met veel regenval, kan men zeer goed klappers telen, echter 
niet zonder bemesting. Eischt men veel, geef dan ook veel. 
De hier te bespreken ondernemingen liggen aan de zuid- en 
noordkust van Java, nl. bij Pangandaran oostelijk van Parigi 
en de andere benoorden de s. f. Tjomal bij Pekalongan. 
De eerste onderneming is nog een jonge plantage, de ouds- 
te aanplant telt 7 jaren, de overigen zijn telkens een jaar 
jonger, tot de ontginning, die geregeld voortgezet wordt. De 
oudste aanplant heeft reeds zeer vele boomen in vruchtdracht, 
slechts enkele boomen van de laatrijpende ondersoort beginnen 
pas bloemen te vertoonen. Zooals gewoonlijk het geval is, 
komen allerhande vormen en typen voor, omdat door de haast 
om maar een aanplant in den grond te krijgen, er te weinig 
op de keuze der moederboomen is gelet. Nu de onderneming 
zelf noten oplevert, worden de beste boomen afgezonderd om 
zaadgoed te leveren voor de jonge ontginning. Eenige van 
de allerbeste leveren dan ook 120 vruchten per boom per 
jaar op. 
De beheerder van deze onderneming plant de vruchten met 
de punt halverwege in den grond; de kiem komt loodrecht 
“omhoog groeien en vormt wortels over ’n cirkelomtrek. Het 
is hem gebleken, dat bij deze wijze van kieming de jonge planten 
meer wortels maken dan bij de zijkantligging. 
De boomen groeien recht omhoog, gebogen stammen ko- 
men niet voor. Of het bestaande verschil in wortelaantal 
blijvend zal zijn, zullen in het groot uitgevoerde proeven moe- 
ten uitmaken. 
De plantwijdte voor de oudste aanplantingen is 854 >_< S}4 M?, 
van de nieuwe ontginning 9 X9 M?2, Per bahoe heeft men 
dan in het eerste geval O8, in het tweede geval 87 palmen. 
Zoolang men blijft rekenen met zoo en zooveel noten per 
boom per jaar is men geneigd om het dichtste plantverband 
te kiezen, Ten onrechte valt echter de keuze op het dichte 
plantverband; bij wijder verband oogst men meer noten per } 
