UO va 
Naschrift. Het antwoord op de vraag, waarmee de heer 
VAN EMMERIK zijn opstel besluit, kan niet beter geleverd 
worden dan door het overnemen van een deel van het artikel, 
dat in HEYNES. Nuttige planten van N.I. DI. II, blz. 80 
vlg., aan de rameh gewijd is: 
»Het is een plant, die hier en daar de bevolking een vezel oplevert voor 
het vervaardigen van vischtuig en vliegergaren, beter dan zij zich op andere 
wijze kan verschaffen — misschien zou dat meer algemeen en op iets grooter 
schaal kunnen geschieden, waardoor een verkoopbaar surplus zou overblijven 
— doeh die bij cultuur in het groot volslagen fiasco heeft gemaakt, hier en 
overal waar men die met mechanische afscheiding der vezels heeft beproefd. 
De pogingen om rami op groote schaal te telen, dateeren van den tijd van 
den noord-Amerikaanschen burgeroorlog, toen het duidelijk werd dat men 
wel zou doen om een vervangster te zoeken voor de katoen. De zeer fraaie, 
sterke ramivezel had reeds lang de aandacht getrokken, doch trad eerst recht 
op den voorgrond, toen het Eng- Indische gouvernement in 16569 overging tot 
het uitloven van een premie van £ 5000 voor de uitvinding van een machine, 
waarmede op onkostbare wijze de vezel uit de plant zou kunnen worden af- 
scheiden. Talrijk zijn sindsdien de uitvinders geweest, die ontvezelmachines 
hebben ontworpen en verbeterd, talrijk ook de planters, die zieh op de cul- 
tuur wierpen, en de fabrikanten, die zich het hoofd braken met het uitden- 
ken van proeédé’s om de peectinelaag, die de vezels omgeeft, kwijt te raken 
en met het construeeren van speciale machines voor het verwerken, Een reus- 
achtige hoeveelheid kapitaal aan geld en energie is aan deze vezels verloren 
gegaan. Als de planter zijn produet moest loslaten beneden den kostprijs — 
het is zelfs meermaten gebeurd, dat het op instigatie van zwendelaars in be- 
paalde vormen bereid produet volslagen onverkoopbaar bleek —; dan wierp 
hij de schuld op den fabrikant, die hem geen loonenden prijs wilde betalen, 
de fabrikant van zijn kant stelde zich gouden bergen voor van zijn industrie, 
als de grondstof maar eerst kon worden geleverd tegen bijv. de helft van den 
prijs van vlas. Van achter de schrijftafel werd beweerd, dat men geen goede 
keuze had gedaan ten opzichte van het plantmateriaal. De eenigen, die een on- 
verwoestbaar optimisme aan den dag legden, waren de fabrikanten der ont- 
vezelmachines en billiĳjkheidshalve moet worden erkend, dat zij de eenige 
acteurs bij de voorstelling van het ramidrama zijn geweest, die er in zijn ge- 
slaagd om hun rol op draaglijke wijze te vervullen. Niet het probleem der 
mechanische afscheiding was echter het moeilijkste, maar het ontgommen der 
vezels, dat aan het spinnen moet voorafgaan. Periodiek heeten de laatste 
ontdekkingen „het ramiprobleem te hebben opgelost en eirculeeren op grond 
daarvan in de vakliteratuur aansporingen om rami te gaan planten, aanbevelin- 
gen, die nooit nalaten opnieuw slachtoffers te maken, hoewel een ervaring 
van % eeuw toeh wel tot groote voorzichtigheid zou moeten aanmanen. 
Het past in het stelsel der gelukkig steeds zeldzamer wordende ramifa- 
natici om de cultuur voor te stellen als zeer gemakkelijk, echter ten onrechte. 
Reeds in 1868 gaf Teysmann te verstaan in het Tijdschrift v d. Holl. Maatsch. 
van Nijverheid dl. 31, bl 121 — het zal waarschijnlijk wel al vroeger zijn op- 
gemerkt, doch wie is er thuis in de geschriften over rami, die als een lawine 
over het mensehdom zijn uitgestort —, dat men geen bunder land twee achter- 
