ENA EEE 
VRUCHTWISSELING (t) 
DOOR 
K. VAN DER VEER. 
Een zeer hoog landbouwstelsel. 
Onder de landbouwstelsels, die zich historisch uit elkander 
ontwikkeld hebben, neemt het cultuursysteem, dat we vrucht- 
wisseling noemen, een zeer hooge plaats in. 
In geen enkele landbouwstreek der aarde is de boerenbe- 
volking haar landbouw begonnen met de toepassing van dit 
stelsel. Langs den weg van vele overgangsvormen klommen 
enkele volken op tot de vruchtwisseling, sommige vonden in 
den industrie-landbouw zelfs een nog hooger cultuurvorm, 
maar vele vermochten nog niet hun bedrijf te verheffen tot 
het stelsel, waarvoor ik heden uw aandacht vraag. 
Om u een juist inzicht te geven van wat we in den land- 
bouw onder het stelsel van vruchtwisseling verstaan, vooral 
ook om de groote beteekenis van den invloed, dien gij later 
als actief bestuursambtenaar ten goede of ten kwade zoudt 
kunnen uitoefenen op de toepassing van dit stelsel, geef ik 
u vooraf een overzicht van de historische wording der „vrucht- 
wisseling” in deze tropische gewesten. 
Historische wording. 
De eerste werkelijke landbouw, waarnaast de verzameling 
van boschproducten stellig een zeer uitgebreide plaats zal inge- 
nomen hebben, wordt aangegeven door den naam: brandcultuur. 
De hoema=tjatjaran bestond uit maagdelijken grond, verkregen 
door het wegbranden van bosch. De bewerking van den 
vrijgekomen grond bepaalde zich tot het maken van pootgaten 
met den graafstok. 
Naarmate het moeilijker werd steeds nieuwe hoema'’s aan 
te leggen, trachtte men de hoema langer in cultuur te houden 
(4) Voordracht, gehouden voor de leerlingen der Bestuursschool. 
