ve 
komen met zijn grondbewerking voor den rijstaanplant, die dan 
desnoods tot de late velden mag behooren. 
Daar men bij de cassave eigenlijk nooit spreken kan van 
rijpheid, geeft een ontijdig oogsten ook geen minderwaardig 
onrijp product. Men behoort de cassave te oogsten, wanneer 
de maximum hoeveelheid zetmeel in de knollen aanwezig is. 
Oogst men te vroeg, dan oogst men minder in massa, maar 
niet een mindere kwaliteit. Te vroeg oogsten leidt dus niet direct 
tot schade, wel tot derving van voordeelen, die niet opwegen 
tegen de voordeelen, die een goed in den moesson geplaatst 
rijstgewas geeft boven een te laat komenden padiaanplant. 
Alleen voor een tani, die weet, dat tijd geld ís, bestaat dus 
de mogelijkheid cassave aan te planten in wisseling met padi. 
Daar cassave een lossen, luchtrijken grond vraagt, dien de 
sawah gewoonlijk niet bezit, eischt de cassave een zoo gron- 
dige drainage, een zoo volledig doorluchten van den grond, 
dat daarmee in den regel wel te veel tijd zal verstrijken. 
De landbouwers, die de proef genomen hebben door tus- 
schen twee padioogsten cassave te planten, zijn gewoonlijk 
niet te vinden voor een herhaling, ook al slaagde de cassave 
naar wensch. Het gewas werkt als voorgewas voor padi te 
uitputtend op den grond. 
Katjang tanah. 
Zoo slecht de cassave zich leent voor de vruchtwisseling op 
sawah’s, zoo prachtig leent de katjang tanah er zich voor. 
De goede soorten, waaronder de katjang-Holle een eerste 
plaats inneemt, staan ongeveer honderd dagen op het veld. 
Als de grond niet al te stijf is, de moesson niet al te droog 
of al te nat, dan is er een betrekkelijk groote oogstzekerheid. 
Deze oogstzekerheid is niet weinig verhoogd, sinds het Selectie- 
station te Buitenzorg uit de katjang-Holle de zuivere lijn 21 
afzonderde, die onder den sprekenden naam Katjangtanah-radja 
tot zelfs op Bali overal ingang vond. 
De oogst, die bij behoorlijke verpleging op 20 pikol per bouw 
gesteld kan worden, is altijd goed verkoopbaar, veroorzaakt 
door zijn gewicht geen bijzondere transportmoeilijkheden, kan, 
mits goed gedroogd, geruimen tijd bewaard worden. 
