— 41 — 



niet onoverkomelijk te zijn, en onze praktische, ervaren planters 

 kunnen hier ea daar al op niet te Versmaden, door de cultuur der 

 Liberia koffie verkregen resultaten wijzen. In zoogenoemde afge- 

 schreven koffietuinen, tuinen waar de gewone koffie geen voldoend 

 produkt meer geeft, zag ik prachtige aanplantingen van Liberia 

 koffie. In lagere streken, waar de cultuur der gewone koffie 

 niet meer lukt, staan veelbelovende tuinen van Liberia koffie. 

 De moeielijkheid die de eerste planters in de benedenlanden te 

 bekampen hadden, is overwonnen. In het begin werden deze 

 tuinen aangelegd en bewerkt als in de meer humusrijke boven- 

 landen, weldra bleek het dat de meeste gronden beneden te 

 zwaar, te kompakt zijn voor de koffiekultuur, en dat de grond 

 beter bewerkt moest worden, dat er grootere gaten gegraven, 

 gemest met humusrijke stoffen, gedraineerd en vooral dat er 

 doelmatige schaduwboomen tijdig aangeplant moeten worden. 



In den laatsten tijd wordt hier door sommige planters veel 

 waarde gehecht als schaduwboom, aan den Schizolobium excel- 

 sum, een prachtige hooge boom uit Brazilië, die ik als sierboom 

 op erven, en voor breede lanen altijd aanbevolen heb en die nu 

 ook als schaduwboom opgang begint te maken. 



Yan de tweede der in den laarsten tijden ingevoerde planten, 

 mag met eere de Assam-thee genoemd worden. Deze door onze 

 energieke en bekwame theeplanters ingevoerde plant, schijnt 

 langzamerhand de chineesche thee te verdringen. 



Het is waar tegenover deze goede resultaten staan een veel 

 grooter aantal proeven die totaal mislukt zijn. Toch moet er nog 

 wel wat te vinden zijn, als is het maar als bijcultuur; de meening 

 dat het niet verstandig is, alles op eene kaart te zetten, wint 

 meer en meer veld, en velen zouden gaarne de een of andere 

 bijcultuur willen drijven, als ze maar wisten welke. 



In den cultuurtuin te Tjikeumeuh worden voortdurend proe- 

 ven genomen met verschillende cultures. Er staan nu o. a. 

 proefvelden met de verschillende soorten der Luffa, van wier 

 vruchten de Luffa — sponzen gemaakt worden. Hier op Java 

 groeien eenige soorten, andere zijn ingevoerd uit Egypte en Ja- 

 pan, zoodat er nu met vijf soorten proeven genomen worden. 



