— 86 — 



wereld interesseert, leze bijv. de interessante studie van Prof. 

 E. Stahl: „Over planten en slakken", een opstel dat ook in 

 het Album der Natuur van Februari 1889 behandeld wordt. 

 Nu dezelfde geleerde, die in Europa op dit gebied de eerste 

 schreden zette, ook gelegeuheid heeft gehad, de planten- en 

 dieren-wereld op Java van nabij gade te slaao, zullen van zijne 

 hand zeker nog meerdere belangrijke waarnemingen het licht 

 zien. Kan de plant over een bitter of giftig alcaloïd beschikken, 

 dan acht zij dat geenszins een waardeloos éduct, maar een 

 zeer te waardeeren verdedigingsmiddel, dat op die plaatsen 

 wordt aangewend, waar de strijd het hevigst is. Het is dus 

 niet zonder beteekenis, dat men in jonge bladen dikwijls 

 veel meer alcaloïd vindt dan in oude bladen, want juist 

 deze zouden anders allicht als malsch loof het eerst worden 

 weggevreten. 



Dat ten spijt van al hare verdedigingsmiddelen de plant 

 toch ten slotte gewoonlijk opgegeten wordt, is uu eenmaal 

 een noodzakelijkheid. En feitelijk heeft de plant het pleit 

 gewonnen, indien het haar gelukt den strijd vol te houden tot zij 

 gebloeid en vrucht gedragen heeft. Al gaat daarna het individu 

 te gronde, de soort blijft dan. 



Na deze escapade komen wij weder bij onze Assamthee-zaden 

 terug. Bevatten zij geen caffeïne, wel leerde het onderzoek eene 

 andere belangrijke plantenstof, een glycosied, kennen. De gly- 

 cosieden onderscheiden zich van de alcaloïden door hun splits- 

 baarheid, waarbij suiker (glycose) steeds een der splitsingspro- 

 ducten is, ook zijn zij gewoonlijk stikstofvrij. 



Het glycosied, dat in de Assamthee-zaden in zeer aanzienlijke 

 hoeveelheid voorkomt, is dezelfde stof, die men ook in de Barak 

 (Sapundus Barak) aantreft, nl. saponine of zeepstof. Saponine gaat 

 in de plant steeds gepaard met een scherp en vergiftig beginsel- 

 De stof heet saponine omdat zij, in water opgelost veel sterker 

 schuimt dan de beste zeep. In Europa gebruikt men de saponine- 

 houdende bast van Quillaja Saponaria algemeen als goedkoope 

 houtzeep en onze inlanders halen, indien zij hun hoofd eens 

 goed willen wasschen, op den passar voor een cent Boea Saboen 



