- 132 — 



zwaar te bemesten en bij droogte 's morgens en 's avonds met 

 een paar emmers water te begieten. 



Zoodra de Musa Ensete gaat bloeien en vruchtdragen, ver- 

 liest zij spoedig hare frischheid, de bladen krijgen een geel- 

 aohtigen tint en verdorren weldra. Is het noodig de plant te 

 laten staan tot de vrucht rijp is, om weer goede zaden te 

 krijgen, dan heefc men lang een treurige plant in zijn tuin staan. 

 Ik heb wel eens getracht het leven der plant te verlengen 

 door de jonge bloemtros weg te snijden, doch het bleek ver- 

 geefsche moeite te zijn, want na de operatie begon de plant 

 toch te kwijnen. 



De andere pisaogsoorten zijn minder geschikt voor een tuin. 

 Wij hebben er een met fraaie donkerbruine vlakken op de 

 zeegroene bladeren, afkomstig uit de Padangsche bovenlanden, 

 en ook hier in de bosschen komen pisangs voor, die zoolang ze 

 nog jong zijn bonte bladeren hebben. Doch geen der genoemde 

 soorten heeft zulke stevige bladen als de Musa Ensete] de bla- 

 deren scheuren te veel en de planten hebben dan een alles 

 behalve sierlijk voorkomen, zoodat ze als sierplanten in de na- 

 bijheid onzer woningen niet kunuen dienen. 



De z. g. Pisang kipas is hier zeldzaam, Ravenala madagas- 

 cariensis, zooals de naam aanduidt uit Madagascar afkomstig. 

 Men vindt haar in reisbeschrijvingen nog al eens vermeld 

 onder den naam van „Varbre des voyageurs" of „traveller's 

 treeP Ik weet niet wat al merkwaardige eigenschappen dezen 

 boom toegedicht worden. 



Hoewel niet bepaald mooi , is de groei toch heel vreemd en 

 de waaiervorm, die de kruin bij de oudere planten krijgt, is 

 zoo verassend, dat het wel de moeite waard is haar in den 

 tuin te planten, maar ook alleen op een ruim terrein. Ook 

 moet zij gedurig schoon gemaakt worden, daar zij, even als 

 sommige pisangsoorten, bij gebrekkig onderhoud spoedig tot 

 ontsiering van den tuin zoude strekken. 



Yan de Pandaneeën is alleen fraai de bontbladerige variëteit 

 van de Pandanus javanica, de z. g. Pandan blang. Ik wil 

 echter niet beweren , dat een enkel krachtig ontwikkeld 



