— 144 — 



geraken. Komen zij zonder degelijke aanbeveling voor den 

 dag, dan worden zij al spoedig weder even radicaal vergeten, 

 als kort te voren het geval was. 



De geschiedenis der geneeskrachtige planten wordt tegen- 

 woordig met bijzondere voorliefde bestudeerd; er verschijnen 

 uitgebreide monographiën, die den levensloop dier gewassen door 

 alle eeuwen heen trachten te vervolgen. Men kan dit de „his- 

 torisch-pharmacologische" school noemen. 



Zeker ligt aan deze studie een goed denkbeeld ten grond- 

 slag, maar als men ziet hoe treurig het nog met de scheikun- 

 dige kennis van vele gewassen gesteld is, dan rijst de vraag 

 of het experimenteel onderzoek niet meer urgent is, en aller 

 krachten verdient. Is het niet Multatuli, die ergens den spot 

 drijft met den professor, die eene innig geleerde verhandeling 

 over den snoek houdt, en daarbij niet bemerkt dat er juist zoo'n 

 diertje de college-kamer komt binnen zwemmen? 



Tot de Indische geneesmiddelen, die reeds in oude tijden 

 naar Europa kwamen, behoort de Penawar of Pen gha war Djambi, 

 de als bloedstelpend middel gebruikte haren der bladstelen van 

 sommige tropische varens. 



Langs lange en duistere wegen kwamen zij naar het Westen, 

 zoodat men in de middeleeuwen in Europa noch hun vaderland, 

 noch hun oorsprong kende. Men noemde ze de struik van 

 Tartarije (Frutex Tartareus). Sommigen meenden dat de gril- 

 lig gevormde wortelstokken en loofstelen, geheel met goudgeele 

 als zijde glanzende lange haren bezet, niet van een plant konden 

 afstammen, maar van een dier moesten afkomstig zijn, en daar- 

 om gaf men er wel den naam van het Scytische lam (Agnus 

 Scgticus) aan. 



Met de aardrijkskunde nam men het destijds zoo nauw niet. 

 In ieder geval had men er een goed geneesmiddel aan, en zoo 

 bleef het middel eeuwen lang in gebruik, tot het op zijne beurt 

 door andere middelen , goedkooper en gemakkelijker te ver- 

 krijgen, verdrongen werd. In het begin dezer eeuw was de 

 Penghawar Djambi geheel in het vergeetboek geraakt, maar 



