— 159 — 



als 't kan onder dak. en auders in de open lucht, als de hoo- 

 pen maar zoo groot zijn. dat ze niet te veel van uitspoeling en 

 verdampiug te lijden hebben, uitstekend dienst doen. Hoe hoog 

 ik de z. g. kunstmest ook schat, toch komt in de eerste plaats 

 de stalmest en de compost in aanmerking; deze meststoffen zijn 

 goedkooper. alle afval kan gebruikt worden, niets mag bij een 

 goed geregeld landbouw-bedrijf verloren gaan en wat het voor- 

 naamste is, behalve de voedende stoffen die zij in den grond 

 brengen, oefenen zij een zeer gunstigen invloed uit op den phv- 

 sieken toestand van den grond. 



Een der middelen tot grondverbetering zijn ook de schaduw- 

 boomen. Koffie-tuinen zonder schaduw, houden het hier op den 

 duur niet uit. Toen in 1S75 hier de eerste Liberia koffie-plant- 

 jes uitgeplant werden, en de voorschriften uit Liberia luidden: 

 schaduw^ vertrouwden wij de zaak niet. en plaatsten de jonge 

 plaatjes op een overigens gelijk terrein gedeeltelijk onder de 

 schaduw van Albizzia moluccana^ gedeeltelijk in de volle zon. 



In het begin stonden de plantjes in de zon beter, krachtiger; 

 die in de schaduw geplant waren groeiden veel spichtiger op 

 en waren bij lange na niet zoo krachtig. Ik moet hier bij- 

 voegen dat er vrij groote plantkuilen gemaakt waren en de 

 bovengrond voldoende met stalmest vermengd was. Deze be- 

 mesting en vooral de donkere schaduw werkte wat sterk op de 

 lengte-groei onzer planten. Dit duurde tot de boompjes ruim 

 begonnen vrucht te dragen, na den eersten goeden oogst, gingen 

 de boomen. die door geen schaduw beschermd werden sterk 

 achreruit; van de z. g. djamoer oepas en andere kwalen hadden 

 ze veel meer te lijden, als de planten die beschaduwd waren. 

 Het spoedige aanplanten van AJbizzin was alleen in staat de 

 koffie te redden. 



Ik zou er na deze proef en hetgeen ik verder van de cul- 

 tuur zag, vóór zijn, de Albizzia's te gelijk met de koffie 

 te planten, de schaduw komt dan op het gewenschte moment. 

 Geeft men de voorkeur aan andere schaduwboomen die minder 

 snel groeien als de Albüssia\ dan richte men het zoo in dat 

 de Liberia-koffie in het eerste jaar geheel aan de zonnestralen 



