— 301 — 



Naar de meening van een Duitsch schrijver Raraann (Die Wald- 

 streu und ihre Bedeutung für Boden und Wald, Berlin 1890) zoude 

 die beteekenis der regenwormen zeer overschat zijn. Ramann schrijft 

 het korrelig en los worden van .den bodem bijna uitsluitend toe 

 aan chemische en vooral aan physische factoren. Naarmate er bij 

 de omzettingen in den bodem stoffen ontstaan welke in water op- 

 losbaar zijn, moet natuurlijk regenwater, als oplossingsmiddel, tot 

 eene vermindering van compactheid van de bouwkruin aanleiding 

 geven. Meer beteekenis echter hecht Ramann aan den voornaamsten 

 physischen factor, namelijk het veranderen van volume van den 

 bouwgrond bij wisselingen van regen en droogte. Bij leemhoudende 

 en zeer humusrijke grondsoorten, welke zeer veel water opnemen, 

 is die volume-verandering bij opvolgende uitdrooging zeer aanmer- 

 kelijk. Dat zulk eene oorzaak tot onderlinge verschuiving der bo- 

 demdeeltjes en daardoor tot korrelig worden van den bodem zal 

 bijdragen is voorzeker niet tegen te spreken. 



Dat de factoren door Ramann aangevoerd inderdaad van betee- 

 kenis zijn valt niet te betwijfelen. Daardoor worden echter Dar- 

 win's waarnemingen over de gevolgen der werkzaamheid van de 

 regenwormen noch weersproken noch te niet gedaan. Het tegen- 

 deel is waar. Men heeft in het gegeven geval ongetwijfeld met 

 te zamen werkende en niet met elkaar belemmerende factoren te 

 doen. 



(Forscliungen auf dem G r Agrikidturphysik, Bd. XIII. 



1 en 2 Beft, Heideïberg 1890). i. 



INVLOED VAN BODEM EN KLIMAAT OP DE PLANTEN. 



De hoedanigheid van den grond is dikwerf in staat vrij groote 

 veranderingen in de planten te doen ontstaan. Zandige gronden 

 versterken de kleur en den geur der daarop groeiende planten. Per- 

 zikken op zandgrond geteeld, zijn fraaier van kleur en fijner van 

 geur, dan op vochtige zware gronden; doppers en peulen zijn zoeter 

 op zandgrond, ook de lekkerste aardappels worden op zandgrond 

 geteeld. Op lichte gronden zijn de vruchten eerder rijp dan op 

 zware, ook blijven de planten op eerstgenoemde gronden kleiner 

 maar geven eerder vruchten, lichte gronden verminderen de neiging 

 der planten tot varieeren ; daarom worden deze gronden dikwijls 



