— 339 — 



bl ijkelij k onmogelijk de abnormale levensprocessen te bestudee- 

 ren zonder op de normale telkens acht te slaan. 



Bij de indeeling' der ziekten van planten, en van deze alleen 

 is hier sprake, heeft men algemeen twee verschillende metho- 

 den gevolgd. Volgens de eerste verdeelt men de ziekten naar 

 de uitwendige verschijnselen en de aangetaste organen ; volgens 

 de tweede, naar de oorzaken welke het meest bij het verwek- 

 ken der ziekten in het spel schijnen te zijn. 



Welke dezer beide wijzen van classificatie men ook volge, her- 

 haaldelijk doen er zich moeielijkheden voor. Als een voorbeeld 

 diene, het wel bekende verschijnsel van het geel worden der bladen. 



Niet alleen zijn gele bladen kenmerkend voor vele ziekten 

 door schimmels of door insecten veroorzaakt, doch zij kunnen 

 ook aanduiden dat de wortels te lijden hebben ; dit laatste hetzij 

 door te weinig — somtijds ook door te veel — draineering, het- 

 zij door het ontbreken van nuttige bestanddeelen (als ijzer) of 

 het aanwezig zijn van giftige bestanddeelen in den bodem, of 

 wel door aanvallen van wortelparasieten. Bij koud weder in 

 het voorjaar kunnen geele bladen beteekenen, dat de tempera- 

 tuur te laag is voor de vorming der groene kleurstof, terwijl 

 vorst weder de oorzaak, van geheel anderen aard, is voor het 

 geel worden van andere bladen. Gele bladen wijzen dikwijls 

 op te geringe toetreding van zonlicht, doch zij kunnen ook hun 

 ontstaan te wijten hebben aan te felle verlichting. Bladen 

 worden ook geel door zure gassen en giftige bestanddeelen van 

 rook. Algemeen bekend is het geel worden van afvallende 

 bladen, en niet minder de talrijkheid der geel-bladige variëtei- 

 ten van gecultiveerde planten. 



Men zoude nog andere gevallen kunnen aanhalen, doch het 

 aangevoerde is voldoende, om te doen inzien hoe weinig ge- 

 volgtrekkingen men kan maken uit een verschijnsel, dat te 

 wijten kan zijn aan zoo velerlei oorzaken, elk afzonderlijk of 

 gecombineerd werkend. 



Het is al niet beter gesteld met andere soorten van ziekten, 

 welke naar een in het oog springend ziekte-verschijnsel wor- 

 den genoemd. Wat men met den naam van „kanker" aan- 



