— 340 — 



duidt, is in verschillende gevallen op rekening te stellen van : te 

 lage temperatuur, verschillende soorten van insecten, verschillen- 

 de soorten van schimmels, of wel van eene vereeniging van twee 

 dezer factoren ; om van andere oorzaken niet eens te gewagen. 



Wanneer men de ziekten rangschikt volgens hare voornaamste 

 oorzaken, doen er zich evenzeer dikwijls groote moeielijkheden 

 voor. Bij het volgen dezer methode, deelt men in den regel de 

 ziekten ongeveer als volgt in : 1° dezulke veroorzaakt door de 

 niet-levende omgeving (bodem, klimaat, kwetsuren enz.); 2° de- 

 zulke veroorzaakt door de aanvallen van levende wezens (para- 

 sitische insecten, schimmels enz). 



Al laat men nu ook een zeker aantal totaal onverklaarde 

 ziekten buiten rekening, zoo blijkt het toch, dat wij ons aan 

 allerhande dwalingen bloot stellen, tenzij wij erkennen, dat 

 wel nimmer één enkelen factor ter verklaring van een geheel 

 ziektc-beeld voldoende is. Het is helaas dikwijls moeiehjk 

 genoeg uit te maken welke de hoofd-factor is, hetgeen toch 

 bij het zoeken naar deugdelijke voorbehoedmiddelen bijna on- 

 misbaar is te achten. Zelfs bij eene zoo eenvoudige ziekte-oorzaak 

 als bevriezen komen neven-factoren in het spel. Het is een 

 algemeen bekend feit — ook hier op kina-ondernemingen te 

 constateeren — dat het geenszins de meest bloot gestelde, hoogst 

 gelegen planten zijn, welke in een plantsoen het meest van nacht- 

 vorsten te lijden hebben. Dikwerf zijn het de planten staande 

 op plekken waar te veel water in den bodem is, en draineering 

 blijkt dan een ongewacht middel tegen de kwaal te kunnen zijn. 



Waar, aan de werking van kleine levende wezens het optreden 

 van ziekten wordt toegeschreven, is het probleem nog moeielijker. 

 Bij zulk eene ziekte — eene „infectie-ziekte" — ontmoet de on- 

 derzoeker welke haar wezen wil leeren kennen en haar ver- 

 schijnselen begrijpen, een factor (of een groep van factoren) 

 waardoor hij steeds gevaar loopt te worden misleid. Het 

 hier bedoelde gevaar ligt namelijk in de „constitutie", de 

 „overgeërfde eigenaardigheden" of hoe men het wil noe- 

 men, van de voedsterplant aan de eene, van den parasiet aan 

 de andere zijde. De aangetaste „voedsterplant" heeft haar 



