— 528 — 



in dit opzicht niet kan vertrouwen. Rnnghas en Manga be- 

 hooren tot die familie. 



En nu de Boetoe ongko! Zooals de lezer van dit opstel zal 

 bemerken, valt er wel een en ander te vertellen van hetgeen 

 wij niet weten aangaande deze toch zoo beroemde plant, maar 

 is onze feitelijke kennis betreffende hare giftwerking bedroe- 

 vend gering. Wij weten nog niet eens met zekerheid, of er 

 op .lava eene giftplant BoeJoe ongko voorkomt! 



Ongeveer 50 jaar geleden reisde hier een zwitsersch natuur- 

 enderzoeker , H. Zollinger, aan de beoefenaars der indische 

 botanie wel bekend. Hij verzamelde en beschreef (deels in 

 samenwerking met zijn' landgenoot Moritzi) een groot aantal 

 javaausche planten, en zond daarvan gedroogd materiaal naar 

 verschillende herbaria in Europa. Zollinger nu vermeldde voor 

 het eerst de Boeloe ongko, eene Arfocarpus-soort, dus tot het- 

 zelfde geslacht behoorende als de Nangka en de Timboel of 

 Hoekoen. Hij vernam van de inlanders in het Malang'sche, dat 

 deze Boeloe ongko een buitengewoon vergiftig melksap bevatte, 

 en gaf daarom aan de plant de naam Artocarpus oenenom 

 (Zoll. et Mor.) In het destijds te Batavia verschijnende 

 „Natuur- en Geneeskundig Archief voor Xed. rndiè" (II 1845 

 p. 21 B) is deze plant beschreven; later nog uitvoeriger ineen 

 werk, door Zollinger en Moritzi re samen uitgegeven. 



Dit is alles, waarop onze kennis dezer giftplant berust. Alle 

 latere schrijvers hebben op gezag van Zollinger de vergiftige 

 werking der Boeloe ongko geloofd, maar niemand heeft er zich 

 van kunnen overtuigen. Het zonderlinge van het geval is, 

 dat Zollinger op andere plaatsen een Artocarpus aantrof, die 

 in uiterlijk zéér veel op de A. venenosa geleek, maar die niet 

 giftig was en waarvan zelfs de vruchten door de inlanders 

 gegeten werden: de Kiara pareti, door Miquel als A. tylophylla 

 beschreven. In zijne „Flora van Nederl. Indië" plaatste Miquel 

 beide soorten naast elkander, en vermeldde hij bij A. venenosa 

 {Boeloe ongko): 



arbor gigantea succo lacteo valde venenato, 



