— 554 — 



met elkaar geven zij dan aan de blaadjes een witte kleur, welke 

 later geel wordt, waarop de blaadjes eindelijk geheel opdrogen. 



t. 

 (Nature, Oct. 16, 1890.) 



DE LEVENDE AARDE. 



Het yolgende is ontleend aan eene lezing, gehouden door dr. G. 

 V. Poore, op eene vergadering der hygiënische vereeniging te 

 Brighton. 



Het is bij landbouwers en tuinlieden wel bekend dat de bovenste 

 laag der aarde, de z.g. teelaarde, het in vruchtbaarheid ver wint 

 van de zich daaronder bevindende lagen en in verschillende wer- 

 ken, zoowel over land- als over tuinbouw, is er op gewezen, dat men 

 bij het bewerken van den grond voorzichtig moet zijn en niet de 

 humuslaag onder en de onvruchtbare aarde boven brengen. Vroe- 

 ger schreef men de oorzaak van die vruchtbaarheid geheel aan de 

 inwerking der lucht toe, en meende men, als de ondergrond maar 

 lang genoeg aan die gunstige werking blootgesteld was, hij ook 

 vruchtbaarder zoude worden. Volgens den tegenwoordigen stand der 

 wetenschap is het niet alleen de lucht maar zijn het ook micro- 

 organismen die een vruchtbaarmakenden invloed op den grond hebben. 



Van alle gronden is humus de vruchtbaarste, hij heeft het grootste 

 absorbtie-vermogen en is daardoor een uitstekende filter, veel beter 

 dan de anorganische ondergrond. Dr. Poore meent dat dit feit niet 

 genoeg door hygiënisten geapprecieerd wordt ; hij is van oordeel 

 dat alle afval, alle excrementen zoo spoedig mogelijk op het bouw- 

 land gebracht moeten worden ; daar hebben ze eene hoogst nuttige 

 werking en hebben geen nadeeligen invloed. 



Hij meent dat eene dergelijke handelwijze de eenige is die een 

 rationeele landbouw en eene goed opgevatte hygiëne aanwijst. 

 Wat ziet men nu geschieden, juist het tegendeel van hetgeen 

 noodig is ; in plaats van zuinig alle afval spoedig op het veld te 

 brengen, waar het hoog noodig is en ruime procenten opbrengt, 

 doet men juist het tegendeel ; men bederft er het water van lei- 

 dingen en rivieren mede, en begaat dus twee kapitale fouten ; men 

 vermindert den nationalen rijkdom en geeft gelegenheid aan in- 

 fectieziekten zich te verspreiden. 



