Het langste houdt het uit de structuur, die ontstaat tencevolee 

 van het coaguleeren van de klei onder de inwerking van calcium- 

 carbonaat. Wij hebben hier op Java echter bij de rietcultuur 

 nergens met versch ingepolderde zeekieigronden te doen, zoodat 

 deze koolzure kalkstructuur ^) voor ons slechts van ondergeschild 

 belang is. 



Wij hebben hier op Java in hoofdzaak rekening te houden met 

 kruimelstructuur tengevolge van de aanwezigheid van humusstoffen 

 en met kruimelstructuur tengevolge van de aanwezigheid van ferri- 

 hydroxyde of ferri-silicaten. 



Eene gunstige structuur die het gevolg is van de aanwezigheid 

 van ferri-hydroxyde of ferririjke silicaten als bindmiddel kunnen 

 wij niet door maatregelen van landbouwkundigen aard te voorschijn 

 roepen. In die gevallen waar, dank zij den irrigatie-toestand, een 

 dergelijke structuur aanwezig is en in stand gehouden wordt, zijn 

 wij van de zorg voor de grondstructuur ^rij wel ontheven. In alle 

 andere gevallen is het noodig te zorgen voor eene humusstructuur 

 en moet m. i. in het heerschende landbouwsysteem op instand- 

 houding en vermeerdering van het humusgehalte gewerkt worden, 

 zooals dit trouwens reeds herhaaldelijk 2) jn het licht is gesteld. 



Aan het slot van deze onderzoekingen over grondstructuur zal 

 het misschien niet overbodig zija er even aan te herinneren dat 

 de grondstructuur, zooals die voor microskopisch onderzoek toe- 



1) l>e werking van de koolzure kalk op de structuur is nog niet geheel (.pgehelderd, 

 zooveel echter staat wel vast dat zij beiust op een wisselwerking tiisschen koolzure kalk en 

 verweringsproducien van silicaten. In hoeverre wij hier te doen hebben met een inwerking 

 van de koolzure kalk op de zeolitische silicaten of misschien met een neerslaan van zich in 

 oplossing bevindend vtij kiezelzuur door de kalk, is nrg niet bekend. 



De aanwezishuid van koolzure kalk in den grond is op zichzelve beschouwd nog geen 

 waarborg voor eene gunstige structuur. Gronden die ontstaan zijn door de af£etting van kalk- 

 slib uit zout water, kunnen eene zeer ongunstige structuur hebben, eene enkele maal Jieb ik 

 ■wortelrot geconstateerd op gronden die zooveel fijn verdeeld calciumcarbonaat beyatten, dat zij 

 met zuren opbruisten. 



Js de koolzure kalk grof verdeeld in den vorm van schelp- en koraalfragmenten, dan is 

 er van een invloed op de structuur heelemaal geen kwestie. In vele woiteirotgronden komen 

 aanzienlijke hoeveelheden schelpen en koraal voor. 



liij de zuivering van het molensap met kalk worden niet alleen verschillende organische 

 stoffen maar ook do bleideeltjes neergeslagen, hier hebben wij feitelijk overeenkomstige om- 

 standigheden als waaronder zich in zee de zeeklei afzet. 



Het filtervuil oefent dan ook een zeer gunstige werking uit op de structuur van den 

 bouwgrond en bemesting met filtervuil wordt bijv. in Djocja nog al eens toegepast. 



Het is ook niet ui*:gesloten dat men bij rationeele toepassing van kalkbemesUng beter 

 resultaten verkrijgen zoude dan tot nu toe hier in Indië verkregen zijn, (proeven met kalk- 

 bemesting staan oofe op het programaaa vo3r de veldproeven in dit jaar aan het proef ^tation 

 Kagok te nemen); dat wij echter in geregelde kalkbemesting een middel zouden liebben dat 

 op z-er sroofe sc'.iaal toegepast, al onze iietf;rouden zoo noodig in goeien structuurtoestand 

 Züude kunnen houden, en dus de humustocTOer zoude kunnen vervangen, komt mij niet waar- 

 schijnlijk voor. 



Een bepaling van het kalkselialte in de grond geeft nog gcene directe aanwijzingen 

 omtrent het als of niet eanwezig zijn van koolzure kalkstructuur. Er moet hiertiij rekening 

 gehouden worden, zoowel met de eventueele aanwezigheid van koolzure kalk in schel()frag- 

 menten enz., als met de eventueele aanwezigheid van kalk in nog niet verweerde silicaten. 



2) bijv, reeds 40 jaar geleien door Fro.mbero. Verslag van de uitkomsten vim een ver- 

 gelijkend chemisch onderzoek van twee suikerrietgronden. Natuurkundig Tijdschrift XVII, 1859. 



