85 



genwoordigers, o. a. talrijke Aspergillus en Penicilliumsoorteil 

 waarnemen, naast deze trouwens ook talrijke niet fructificeerende 

 en dus niet te determineeien soorten. 



Bij de ademhaling van deze scbimmels en bacteriën wordt 

 stikstofvrije organische stof verbrand tot koolzuur en water. 



Deze schimmels en bacteriën kunnen tot voedsel dienen aan 

 allerlei dieren, regenwormen, insectenlarven, infusoriën, nematoden, 

 enz. enz. Ook deze dieren halen weer adem en verbranden daarbij 

 weer een deel der opgenomen organische stolfen tot koolzuur en 

 water. De excrementen van deze dieren kunnen waarschijnlijk niet 

 weder direct door andere dieren als voedsel gebruikt worden, schim- 

 mels en bacteriën groeien er echter welig op en deze kunnen dan 

 weder opnieuw aan de spijsvertering van het een of andere dier 

 worden onderworpen. 



Voor zoover mij bekend werd deze zeer plausibele opvatting 

 het eerst door Kostysciieff i) ontwikkeld. 



Enkele voorbeelden mogen deze voortdurende omzetting van 

 de organische stof in den bodem toelichten. 



Reeds door Keller -) werd gewezen op den belangrijken rol die in 

 de tropen behalve door regenwormen ook door mieren en termieten 

 (witte mieren) bij de ontledingen omzetting van de organische stof 

 in den bodem en aan de oppervlakte van den bodem gespeeld wordt, 



Door de nieuwere onderzoekingen van Muller en Holtermann •^) 

 en anderen hebben wij in dezen rol een nog beter inzicht gekregen. 



De witte mieren (termieten) knagen bij voorkeur aan dood hout 

 en houtachtige stoffen. Het ,. zaagsel" dat zij hier afknagen, wordt 

 niet direct door hen gegeten, maar gebruikt als grondstof 

 waaruit onder de inwerking van een door hen gecultiveerde pad- 

 destoel hun voedsel bereid wordt. Zij bouwen met dit zaagsel de 

 bekende raten op. Deze raten zijn geheel en al dooiwoekerd en 

 dienen als voedingsbodem voor het mycelium van de bewuste 

 zwam. Aan der oppervlakte van de raten vormt dit mycelium kleine 

 witte knobbeltjes die als voedsel door de termieten worden ge- 

 bruikt. 



1) KosTTscnF.FF g.af uitgaande van onderzoekingen omtrent de Rnssisrlie „zwarte 

 aarde" zeer interessante beschouwing'en en nam zeer raerkwaardie-e proeven over de ontlediii'};' 

 en de ophooping van organische stoffen in den grond. De oor>pronkelijite onderzoekingen zijn 

 in liet Uu9sisch geschreven en dus moeilijlj toeganl<eli"ik. Referaten liierover vindt men o.a. 

 In \Voi.t,XY Fofscliiiii;/eii XII S. T'.» en WotLNY Forschungen. XV. S. 33. 



1) Keller Huninshi/diiiig und Bodeml-ullur iinler dein Etnfhiss tierisclten Thütigl-eit, 

 WoLLSY Forschungen X. 18s8. Referaat Bie.ierniann's Centrnlbl. 17. 



3) MULLER Die Pilzgiirten eiiiic/er siidamerikanischer Amehen. Jena 1893. 

 noLTERMAXJf . Filzbaiiende Termiten. Scliwendener Festschrift 1899, 



