volle werkzaamheid waar. Men ziet hier en daar in de stukjes 

 filtreerpapier, midden in en aan de randen doorschijnende vlekjes 

 ontstnan. Deze doorschijnende vlekjes veranderen ten slotte in 

 gaatjes en onderzoekt men nu een dergelijk stukje filtreerpapier onder 

 hetmicroskoop, dan vindt men daar de koloniën der cellulosebac- 

 teriën. 



De bacterie is zeer karakteristiek, zij heeft de (ook bij de teta- 

 nusbacterien en enkele eiwitrottingsbacteriën voorkomende) trommel- 

 stokvorm, bij spoorvorming worden namelijk de sporen aan het cene 

 uiteinde gevormd. 



Distelleert men de gistende vloeistof af onder toevoeging van 

 een overmaat van zwavelzuur, dan blijken er vluchtige zuren over 

 te gaan, zooals men in het distellaat onmiddellijk met lakmoespapier 

 aantoonen kan. De reuk van boterzuur is duidelijk v/aarneem- 

 baar. 



Wanneer men snippers filtreerpapier in natten grond brengt 

 aelukt het ook om na twee a drie weken aan de oppervlakte 

 van dergelijke papiersnippers de eellulosebacteriën aan te 

 toonen. 



Wanneer men groote hoeveelheden filtreerpapier met den grond 

 vermengt en calciumcarbonaat toevoegt om het zich vormende 

 zuur te neutraliseeren, kan men na drie weken uit den grond ook 

 weer vluchtige zuren afdistelleeren. 



Blijkbaar vindt dus de celluloseontleding in den grond wel zeer 

 dikwijls onder de inwerking van deze bacterie of van verwante 

 bacteriën plaats. 



Bij ander gistingen treedtgeen waterstof maar methaan als gistings- 

 gas op. Deze methaangisting is dikwijls met de zoo even besproken cel- 

 lulosegisling verwisseld, het is ook niet onmogelijk dat onder som- 

 mige omstandigheden cellulose als grondstof voor eene methaan- 

 gisting dienen kan, in den regel echter schijnt dit niet het geval 

 te zijn. 



De bacterie of de bacteriën die de methaangisting veroor- 

 zaken zijn nog niet bekend. Blijkbaar echter heeft men hier met 

 zeer verbreide grondbacteriën te doen, want naast koolzuur ontwik- 

 kelt zich, zooals wij in het volgende hoofdstuk zullen zien, 

 methaan uit lederen bouwgrond. 



Het is trouwens ook algemeen bekend en de naam moerasgas 

 wijst er op, dat methaan een hoofdb standdeel uitmaakt van de 

 gassen die in moerassen opstijgen. 



