159 



afgaande huurders nimmer eenig aandeel aan de meststoffen kun- 

 nen beweren, hetzij wegens toegehuurd of toegebruikt land, hetzij 

 uit eenigen anderen hoofde, zelfs niet al waren die mestspecien 

 aangekocht." 



Wij vinden verder in art. Ü van deze zelfde voorwaarden nauw- 

 keurig het aantal koebeesten voorgeschreven dat op de verschil- 

 lende boerderijen gehouden moet worden, op het eerste perceel 

 bestaande uit 12,5 H. A. bouwland, 9.5 II. A. hooiland ea 10,5 H.A. 

 weiland 20 koebeesten enz. enz. totaal op acht perceelen met 1Ü5 H.A. 

 bouwland, 93 11. A. hooiland en 153 H.A. weideland 107 koeien. 



In artikel 10 van deze zell\ie voorwaarden wordt ook de ver- 

 koop van gras, hooi en stroo verboden en voorgeschreven dat deze 

 lü het gehuurde belrijf zelve moeten worden gebruikt. 



In de voorwaarden voor de verhuring van drie stadsbouw- 

 hoeven toebehoorende aan de gemeente Groningen vind ik onder 

 artikel 46: ..De huurder echter zal het door hem gehuurde land in 

 de loop der zes huurjaren ten minste éénmaal en voor de helft der 

 oppervlakte tenminste tweemaal moeten bezaaien en beteelen rnet 

 btonen, roode klaver of erwten. 



En order art. ld: „De huurders zijn verplicht het land in 

 geen te natten toestand te bewerken en niet dieper te ploegen dan 

 acht decimeter beneden de oppervlakte van het maaiveld." 



Het is uit de aangehaalde voorbeelden die nog met talrijke ver- 

 meerderd zouden kunnen worden duidelijk genoeg.dat de noodzake- 

 lijkheid van geregelde bemesting met stalmest voor het behoud van 

 de vruchtbaarheid van den ^rond door de Hollandsche srondeigena- 

 ren duidelijk ingezien wordt, en dat er geen kwestie van is, dat de 

 zoogenaamde kunstmest in Holland de stalmest verdrongen zoude 

 hebben ot in de toekomst verdringen zal. 



In het Hollandsche landbouwbedrijf komt over het algemeen 

 kunstmest eerst tot haar recht, nadat door humustoevoer voor de 

 structuur van den grond zorggedragen is. *) 



De opvatting dat de humus een voor de plantengroei onnoo- 

 dig en onbeteekend bestan ideel van den bouwgrond was, is vooral 

 door LiEBiG verdedigd en het is onder de in dit opzicht bepaald 

 noodlottige invloed van Liebig geweest dat de landbouwtheoretici 

 in de periode van 1860 — J890 de beteekenis van de humus voor de 

 orrondstructuur over het algemeen uit het o( s. verloren. 



*) Ook in streken w.nar dé grond zeer liumusrijk is, «ie veenkoloniën bijv. kan lij. lelijk met 

 kuDstnieat zonder stolmest of groeiie bemesting zeer veel bereikt worden. 



