143 



Volgens WoHLTMANN 1) is bet niet rationeel ora op grond met 

 physisch mooie structuur, waar door de geproduceerde mest 

 het verlies aan organische stof opgewogen worden moet, minder 

 dan l stuk grootvee op de 25 HA. te houden. 



Er wordt wel in de Europeesche landbouwlitcraluur ook door 

 practici veel geschreven over landbouw zonder stahnest en dikwijls 

 worden voorbeelden uit het praktische landbouwbedrijf aangehaald 

 van boerderijen waar zonder stalmest gedurende lange jaren met 



1) WoHLTMANN. Die Bdeutunj dev ofjanii^~Jien Diinjtiivj umi der Strohrerh-auf . Der Land- 

 wirt 1805. Referaat Biedermann's Ceniralblatt 24. 

 Vergelijk ook nog; 



Maercker. Stullmisl oder Kunslduiiyer. Berlin 1890. Referaat Bicdermanj's Centralblatt 20. 

 „Veifasser beobachteten an einem Grundstück, welclies ursprünglich aus milden Lösslehm 

 bestaod und seit 30 Jalir nur mit Kunstdünger gedün^i wurde, bei einer Fruclitfolge welche 

 möglichst weniff Ernterückstande dem Bodem liinterliess, wie die mecliMiisclicn Bescliaffi'nheit 

 80 uDgiinstig wurde dass die Bcarbeitung die grössten Schwieriglieiten Terursachte. Kalk- 

 düngung stellte unmittelbar die milde Bodenbescliafteuheit wieder her." 



„Es '8t die Aufgabe des Landwirts der ohoe Stalldünger wirlscliaften will, eincrseita die 

 PflanzenDahrstoffe in ausreichender Menge und der zur Aufnalimo geeigneten Form zu 

 geben und andererseits dafür zu sorgen dass die meciianisclie BoJenbeschaffenheit durch 

 die Beschaffung; von organischer Substanz oder auf eine andere Weise gut cthaltcn wird. 

 Orth. Boden uud Düuger, Kalk und Merr/el. 

 Neue Erfahrungen auf den Geblete des Diingervresens 1896. 



,,Die alten gufen Beateliungsmethoden, welche sich zuin Theil auch suf die Verwendung 

 des Stallmists beziehen, behalten daher in der angegebenen Itiehtung stets ibre grosso Bo- 

 deutuDg und dürfcn nicht vernachassigt werden. 



KüHN. Wirthschaftliche Bedeutnng der Grundungumj . 



Zeitschrift d. landw. Central vereins d. Prov. Sachsen 1893. Referaat Biedermaun'is Cen- 

 traiblatt 23. 



Volgens KÜHN kan de organische stof die bij de groene bemesting toegevoerd wordt zonder 

 bezwaar bij de berekening van de mestwaarden verwaarlonsd worden. De crocne bemesting 

 zoude dus alleen beteekenis hebben wegens de opname van stikstof uit de lucht on niet 

 wegens de humustoevoer. Bij proeven van Kühn bleek op een grond met Sjif/u gloeiverlies, 

 (niet nader gespecifleerd in chemisch gebonden water en organische stof) waar sedert 14 

 jaar ouofgebroken winterrogge na winterrogge geplant werd, zich geen verschil te openbaren 

 tusschen twee proefvakken waarvan het eene ieder jaar 12000 kilo stalmest, het andere uitsluitend 

 kunstmest kreeg. 



Er werd dus in dit geval geen verhooging van opbrengst door de rijkelijke humustoevoer 

 verkregen. 



Deze proef is echter lang niet afdoende om daaruit de algemeene conclusie te trekken 

 dat de toevoer van humus door groene bemesting van geen beteekenis zoude zijn. Een der- 

 gelijk resultaat geld natuurlijk uitsluitend voor dezelfde condities als waaronder do proef 

 genomen werd, dus voor voortdurende roggebouw op overeenkomstige grond als waarop Küii» 

 zijne proeven nam. 



Wij mogen niet uit het oog verliezen dat bij voortdurende roggebouw de ontleding 

 van de humus zeker niet zoo intensief verloopt als bijv. bij voortdurende hakvruehtkultuur 

 en dat bij roggebouw betrekkelijk veel wortel- en stoppeiresten in de grond achterblijven. 

 We(8KE. (Landwirthscliaftliche Versuchsslationen XIV 1871) geeft voor de hoeveelheid 

 organische stof die als wortel- en stoppeiresten op het veld achterblijft de volgende hoeveel- 

 heden aan in ponden per morgen. 



rogge 2074 



gerst 924 



haver 1339 



tarwe 1369 



roode klaver 1015 

 lucerne 4856 



esparcetten 2814 

 woodklaver 2311 

 serradella 1482 

 boekweit 992 



erwten 1463 



lupinen 1711 



raapzaad 2200 



Het blijkt uit deze opgave wel dat voor een proef waarmede gedemonstreerd moet wor- 

 den dat landbouw ook zonder humustoevoer tot de bouwgrond mogeljjk is, de keuze van rogge 

 (een gewas dat betrekkelijk veel organische stof in de stoppels en wortels achterlaat) als 

 cultuurgewas niet gelukkig genoemd kan worden. 



