155 



Hierdoor worden, hoewel het aan geen twijfel ondei hevig 

 is dat de vruchtbaarheid van het stalmestvak voortdurend voor- 

 uitgegaan is, *) vooral in ongunstige jaren de producties sterk 

 gedrukt. 



Het is aan geen twijfel onderhevig dat de vruchtbaarheid van 

 de kunstmestvakken, zoowel bij de proeven met gerst als bij die raet 

 tarwe, op den duur achteruitgegaan is. 



Deze achteruitgang in vruchtbaarheid kan niet veroorzaakt 

 zijn dooi' vermindering van het gehalte aan noodzakelijke voedings- 

 zouten, want deze zijn ieder jaar in meer dan voldoende hoeveel- 

 heid in den vorm van kunstmest toegevoegd, deze achteruitgang 

 in vruchtbaarheid moet een gevolg zijn van achteruitgang van de 

 physische gesteldheid van den grond. 



Wanneer wij ons nu afvragen waaraan het toegeschreven 

 worden kan, dat deze achteruitgang in vruchtbaarheid zich bij de 

 bemestingsproeven met gerst veel eerder bemerkbaar maakt, dan 

 bij de bemestingsproeven met tarwe, dan is hiervoor een tweeledige 

 oorzaak aan te wijzen. 



Ten eerste is tarwe voor de grondgesteldheid veel n»inder ge- 

 voelig dan gerst, wat ook met het uitgebreider wortelstelsel in 

 verband staat. Er is hier namelijk kwestie van wintertarwe (die 

 in het najaar gezaaid wordt, dus reeds de geheele winter tijd heeft 

 om haar wortelstelsel te ontwikkelen) in tegenstelling met zomer- 

 gerst (die in het voorjaar gezaaid en in de herfst van hetzelfde 

 jaar geoogst wordt). 



Ten tweede blijft er bij de verbouw van tarwe meer organische 

 stof in de vorm van stoppels en wortelresten op en in het veld 

 achter, dan bij de verbouw van gerst, volgens Weiske verhouden 

 zich de hoeveelheden waarvan hier kwestie is ongeveer als 3 : 2. 



Het blijkt dus uit de proeven te Rothamsted overtuigend, dat 

 bij uisluitend gebruik van kunstmest, zonder speciale zorg voor de 

 structuur van den grond, de vruchtbaarheidstoestand van den grond 

 na korteren of langeren tijd achteruitgaat. 



In verreweg de meeste gevallen moet deze achteruitgang van 

 de structuur voorkomen worden dcor humustoevoer. 



De eenigste mij bekende uitzondering waar op den duur de 



*) „In fact, notwithstanding this grsat accumulatlon with'n het soil, the wheflc'ops on 

 the dunged (farmyard manure) pJat selJoro, if ever, show overlusuriance, and in unfaTora. 

 ble seasons the produce has been comparaiively small, largely owing to the encourage- 

 ment of weeds, and especially of grass, which in wet seasons it has been impossible tffectually 

 to eradicate, and what has been rione has not been accoraplished witi out injury to tho erop". 



