160 



zouden heerscben, ten minste overal waar geen sterke slibtoevoer 

 plaats vindt, wanneer niet door de gebruikelijke vriichtwisseling 

 met padi do acbteruitgang van de physische gesteldheid van de 

 rietgronden gemaskeerd werd, 



Wanneer men zes jaar acht.er elkander op hetzelfde veld riet 

 plant is het gemakkelijk de achteruitgang van den grond waar te 

 nemen, wanneer men echter deze zes rietoogsten over een tijdruimte 

 van achttien jaar verdeelt valt de achteruitgang in degrondgesteld- 

 heid ter nauwernood op. 



Hierbij komt nog dat de padi altijd eenigszins, zij het dan ook 

 slechts in geringe mate een grondverbeterend gewas schijrjt te 

 zijn ook in gevallen waar ternauwer nood slibtoevoer tot de sawahs 

 plaats vindt. 



De algemeene ondervinding wijst er op dat in streken waar 

 geen suikerriet verbouwd wordt, het vooral de tweede gewassen 

 zijn die de vruchtbaarheid van den grond doen \erniindcren ver- 

 moedelijk voor een aanzienlijk deel ten gevolge van achteruitgang 

 van de structuur. 



Waar geen of weinig tweede gewassen verbouwd worden vindt 

 geen waarneembare achteruitgang van de vruchtbaarheid der sawahs 

 plaats, terwijl deze bij de cultuur van tweede gewassen soms zeer 

 merkbaar is. ') 



1) Over de kwestie ran bemesting van aawah's, afgescheiden van de rictcultuur, kan 

 men bjjv, vergelijken. 



HoLLK. Mededeelingen omtrent de rijstbouw op Java. Tijdsch. v. Nijverheid in Nederl- 

 Indië Vin. 1862. 



„De redenen die tot mislukking van het gewas kunnen leiden: Uitputting van de grond. 



Hierin kan wDrden voorzien door braaklegging, door bemesting en door nu den oogst de 

 sawah's tot tijdelijke viscbvijvers te maken. Bij bemesting zij men evenwel voorzielitig, ver- 

 mits door overbemesting de padi te welig in het blad schiet en daardoor weinig vruolit geeft. 



Ook bij het aanleggen van vijvers ga men met oordeel te werk en nemen eerst behoor- 

 lijke proeven, vermits voor sommige gronden (b . v. drassige) het gedurig onder water staan 

 nadeelig kan zijn. 



Ht-t voordeel van vischvijvers is, dat ten eerste het water voedende bestanddeelen uit het 

 gebergte aanvoert, die op de velden bezinken, dat liet wijders voedende bestanddeelen in de bo- 

 dem helpt oplossen en ze zoodoende opneembaar voor de padi maakt, alsmede dat het den 

 groei bevordert van eene menigte waterplanten, die later goed onder de grond gewerkt als 

 roest kunnen dienen. 



lioLLE Bijdragen tot de kennis der rijstkuUiiur en mededeeling omtrent de rijstbouw op 

 Java, Tydsch v. Nijv. IX. 1863. 



Twee ie gewassen putten de grond uit vooral als al het loof van het land gehaald wordt. 



Nog talrijke andere verhandelingen van Holle in het lijdschrift voor Nijverheid en 

 Landbouw. 



Teijsma:\n. Feanttvoording der vragen van het Nederlandsch Landhuishoudkundig Con- 

 gres te Dordrecht 1S61. 



Tjjdsclirijft voor Nijverheid in Nederl. Indië Vni 1S62. 



„ Uezelfiie regels van bemesting geldon hier voor drooge grotden evengoed als in Europa, doch 

 worden minder in acht genomen, omdat de sawah's of natte rijstvelden meestal daaraan geen 

 behoefte hebben, wijl de bemesting daarvan geschiedt, zouwei door het steeds aangevoerde 

 water als door de ontbinding van do rijstplant, die in den regel, b' halve de halmen geheel 

 op het veld gelaten wordt en omdat men alsnog Tagal of drooge gronden genoeg bezit, om 

 bij uitputting van deze ze door gene te kunnen verwisselen. Dit neemt echter niet weg dat 

 het hoogst wenschelijk ware, dat men zich meer op het bemesten der gronden toelegde wat wel 

 hier en daar plaats vindt, doch waarvan het belang nog niet genoegzaam door den inlander 

 begrepen wordt." 



