schrale gronden groeit; bijv. ontgonnen heide- en zandgronden. Voortreffelijk 

 groeit hij op leemzandgrond en los zand, met eenige klei of leem vermengd. 

 Op zware klei of kleizand (dat is half zand en half klei) en veengronden, 

 hetzij hooge, lage, of dalgronden, behoeft men de teelt niet te beproeven, 

 want het zal toch niet gelukken. 



De Pinus sylvestris [grove den) wordt vrij algemeen gebruikt om onze 

 heidegronden mede te doen begroeijen, zoo als bijv. in Noordbraband, waar 

 schier alle heidegronden, onbewerkt, met het zaad dier dennen worden be- 

 zaaid en naderhand, als zij een 15-20 tal jaren gestaan hebben, weder wor- 

 den uitgehakt, voor brandhout of stokken. Zoowel als de grove den^ slechts 

 op de dorre heide gezaaid, of alleen tot akkers verdeelde heidegronden op- 

 komt en groeit, zoowel zal het Laurierkerszaad, op dezelfde wijze gezaaid, 

 ontkiemen en eene plant vormen. Maar nimmer kan de grove den zóó gezaaid , 

 eene aan zijne bestemming passende volkomenheid erlangen. Nimmer zal men 

 uit een bosch op een onbewerkte heide gezaaid, hoe schoon en veelbelovend 

 ook in den beginne staande, eenen boom vellen, tot ander gebruik geschikt, 

 dan tot brandhout, daksprieten, schippersboomen, stokken, enz. Echter geen 

 regel zonder uitzondering; in hoogst enkele gevallen teelt men op onontgonnen 

 heide goede stammen, alleen dan, als de heide los is en meer dan gewoonlijk 

 voorzien van voedende stoffen. Doch daar dit zoo zeldzaam is, moet men 

 evenmin Pinus sylvestris^ als Prunus caroliniana zaaijen op eenen alleen 

 tot akkers verdeelden, of geheel onbewerkten heidegrond. Wij achten niet 

 overbodig eenen leiddraad aan te geven, aangaande de mate van vruchtbaar- 

 heid van inculte gronden. Daar het toch een eerste vereischte is ter aanteeling 

 van eenen vreemden boom, te weten, in welke grondsoort niet alleen, maar 

 ook in welke grondaard moet geplant worden, of de mate van lewerhing 

 dier grondsoort. 



Groeijen in den bodem, hetzij heide-, zand-, of leemzand- grond (oergrond 

 voorzeker niet, dewijl deze in zijnen natuurlijken staat tot de onvruchtbaarste 

 behoort) de navolgende planten, als: Setiecio sylvestris, Aegopodium jio- 

 dagraria, Campanula trachelium, LiVmm martagon, Pulmonaria, Galeob- 

 dolon. Orchis, Anew.one nemorosa, Stachys , Lychnis, Galizim sylvaticuni, 

 Phyteuma spicatum, Corydalis, AspervXa, Solidago, enz. dan kan men verze- 

 kerd zijn, dat de bodem genoegzame vruchtbaarheid bezit, om bij eene een- 

 voudige bewerking, zonder bemesting, de K. laurierkers voldoende voort te 

 brengen. Vindt men daarentegen nog al heel slecht ontwikkeld mos [Poly- 

 trichon), die in de oude bosschen ook veel voorkomt en Potentilla anserina, 

 Lysimachia nummularia, Genista, Bromus, Agrostis, enz. dan kan men het 

 er voor houden, dat de bodem zeer slecht is, en niet dan door zwaardere 

 bt'werkincr en bemestincr tot cultuur te breniiren. 



