14 



der vaderlandsche zaak en der kolonie, ook zouden hebben bedoeld eenen 

 verbeterden landbouw, voorgelicht niet alleen door ondervinding van elders, 

 maar ook door kennis aan de wetenschap ontleend. Ik bedoel daarbij echter 

 geenszins proeven of theoriën, waarvan de uitkomst onzeker of de waarde 

 alleen in de bespiegeling is te zoeken; — neen, ik bedoel vooral die weten- 

 schappelijke kennis, welke zekere resultaten kan geven, indien men haar op 

 eene rationele wijze aanwendt. 



Zal ik mij veroorlooven te zeggen, waarin ik zou meenen dat de landbouw 

 in Suriname niet alleen, maar in elke kolonie, ja in ieder land der aarde, hare 

 meest hechte grondslagen vinden moet? Het is in de kennis van hetgeen de 

 grond en het klimaat voortbrengen kunnen en ontwikkelen. Hoe vollediger die 

 kennis is, met des te zekerder schrede gaat men voorwaarts. Zonder dit ele- 

 ment kan men wel op den ouden voet voortslenteren, maar vooruitgaan, ver- 

 beteren, uitbreiden kan men niet. Raadpleegt men de geschiedenis; er is geene 

 beschaafde, geene verlichte Europesche natie, geene van welke men kan zeggen 

 dat zij het stoffelijk belang van het land harer inwoning wezenlijk heeft voor- 

 gestaan, of zij heeft een onderzoek doen in het werk stellen naar den aard 

 van die voorwerpen, welke het land oorspronkelijk opleverde en waaruit voor 

 landbouw, nijverheid en handel voordeel kon ontstaan. Ik haal slechts tot 

 voorbeeld aan het magtige Russische rijk, waar de beschaving later is door- 

 gedrongen dan in andere staten, en welks Beheerscheresse aan een der groote 

 natuurkundigen der vorige eeuw een dergelijk onderzoek van haar uitgestrekt 

 gebied opdroeg, waarvan de resultaten op Ruslands bloei en magt eenen on- 

 miskenbaren invloed hebben uitgeoefend. 



Ik meen, dat, wat in dit opzigt geldt van Europa, in veel meerdere mate 

 waar is ten aanzien van die landen der aarde, waar de voorwaarden die de 

 vruchtbaarlieid te weeg brengen of haar ten top doen stijgen, allen in de 

 hoogste mate vereenigd voorkomen, namelijk in de keerkringslanden. Kent 

 men nu die keerkringslanden in hunne natuurlijke gesteldheid en producten? 

 Der waarheid hulde doende, moet men die vrage ontkennend beantwoorden; 

 want, zelfs van de meest doorzochte landstreek tusschen de tropen zijn ons 

 niet alleen, maar ook zelfs aan natuurlijke inboorlingen meerdere voortbreng- 

 selen onbekend, van welke de bewoner of de van elders aangekomene nut 

 kan trekken. Wij aarzelen geenzius dit ook toe te passen op al de Neder- 

 landsche koloniën en alzoo ook op Suriname. Het is daarbij niet alleen te doen 

 om eene dorre optelling, of, voor leeken althans, vervelende en nuttelooze be- 

 schrijving van honderden, ja vaak duizenden van gewassen die eenige land- 

 streek oplevert; maar bovenal moet men hierbij vragen: wat zoodanige streek 

 oplevert voor de voeding en het onderhoud van de inboorlingen of van den 

 vreemde; daarna, welke de voorwerpen van uitvoer en dus van handel kunnen 



