23 



hust^ in Zuid,- America en voornamelijh de volkplantingen Essequebo, De- 

 merary, Berhice en Suriname, door Mr. jan jacob hartsinxk, 2 deelen. 

 Amst. 1770. p. 71. 



Voorts is er bij die auteurs nog sprake van andere soorten van planten, die 

 zij palmen noemen, als de Latanns, de Touron-Boom [Ivirapruriens aubl.?) 

 de Manikole-hoomen (idem genus?), de Cokeriet-hoam , de lei-appelboom, de 

 Aconjourou-boomen, de Parepe-boom, van alle welke de generische en soorts- 

 bepaling allermoeijelijkst en onmogelijk moet worden geacht, zoo lang als de 

 botanisten of zij die der wetenschap in de kolonie in dit opzigt kunnen van 

 nut zijn, ons daarin niet behulpzaam zijn. 



Deze soort is reeds voor lang in de tuinen ingevoerd. Het juiste tijdstip 

 is onzeker, maar moet wel zijn vóór 1836 (cat. Lodd.). In den Levdschen 

 Kruidtuin zijn in ISiö door de goedheid van den Heer van beefting, te 

 Valkenburg, eenige duizenden van die soort., in kiemenden staat ingevoerd. 



Baxiura Barrignda {der Portugezen), Iriartea ventricosa Mart. Het 

 is mij niet bekend of deze palm eenen eigenen naam in de kolonie heeft. 

 Dezelve is in vele opzigt en hoogst merkwaardig, maar vooral om zijnen 

 stengel. Vermoedelijk bezit Suriname meerdere soorten. Van eene enkele echter, 

 de hier bedoelde, is dit alleen zeker. Het geslacht Iriartea telt 7-S soorten. 

 Zij komen eenzaam en op vochtige plaatsen in de bosschen voor. De eigenaar- 

 dige ontwikkeling der wortels is hier vooral merkwaardig. De oorspronkelijke 

 wortel dringt aanvankelijk door in den grond. Allengs evenwel vormen er 

 zich zijdelings wortels op de oppervlakte van den stam, welke naar beneden 

 groeijen en in den grond doordringen. De voortgaande wasdom op alle punten 

 van de lengte dier wortels, maakt dat de stam als uit den grond wordt op- 

 geheven; dat de oorspronkelijke wortel geheel buiten werkiug wordt gesteld 

 en de zware stam, die eene aanzienlijke hoogte (SO-100 voeten) bereikt, 

 als op eenen boven den grond verheven kegel van wortels rustende is. Het 

 Palmen-werk van vox mabtius geeft, ter opheldering van dit verschijnsel, 

 eene zeer schoone afbeelding i^'}»^). De bladen zijn aan den top eu de vin- 

 bladen bijna trapeziumvormig, schuins aan den bladsteel aangegroeid, gevou- 

 wen, dikwijls diep gespleten in tandvormige of afgeknotte lobben; de blad- 

 stelen zijn aan de basis cilindervormig- opgerold, eu ontsluiten zich eindelijk 

 zijdelings en in de lengte. 



De /. 'ventricosa onderscheidt zich door eenen in het midden buikig ge- 

 zwollen stam, door van voren ui tgesch nipte, bogtige, eenigermate gevouwen 

 vinblaadjes, 10-12 afvallende bloemscheden , doordien de kelken der helm- 

 dragende bloemen behaard en de bessen bijna bolvormig zijn. 



Volgens voN martius (t. a. pi. 37. t. 35, 36) komt deze palm voor in 

 de vochtige ondoordronc^en bosschen van Brazilië, aan de oevers der rivier 



