51 



aan gewassen uit de groep der Rnbiaceen, ook de in Brazilië te huis be- 

 hoorende Ipecacuanha zou moeten opleveren , als die van daar verhuisd 

 werd; dat eindelijk de plant, die in Brazilië de elastieke gom verschaft, na- 

 melijk Si])ho7iia elastica^ ook in andere koloniën zou tieren, even als de ge- 

 ta-pertja en vele anderen. 



Het onderwerp is onuitputtelijk. Maar ik moet mij zelven paal en perk 

 stellen. Misschien zullen er zijn, die mij geene genoegzame kennis toekennen 

 van het land, waarover ik mij aanmatig te spreken. Als ik de laatste beden- 

 king kan toestemmen, zou ik met bescheidenheid moeten opkomen tegen de 

 bewering als of de wetenschap in deze niet tot grondslag zou kunnen dienen. 

 De invoer toch van gewassen uit het eene in het andere land is, dit weet 

 ik zeer goed, eene zaak, die door de ondervinding moet worden beoordeeld; 

 maar, het goed toepassen daarvan hangt af van en staat in het naauwste ver- 

 band met beginselen van de wetenschap, die ons leert, dat in eene en dezelfde 

 landstreek veelal plantenvormeu tot dezelfde groep , die wij familie noemen , 

 behoorende voorkomen. Bovendien is de geheele landbouw berustende op en 

 tot zijne tegenwoordige ontwikkeling gekomen, door dien plan ten-m ^7 , in- 

 dien ik het zoo mag noemen. Het oorspronkelijke van die landen, die nu be- 

 bouwd zijn, is niet meei' daar; het aanzien van het geheel is veranderd, de 

 primitieve natuur is als 't ware sporeloos verdwenen. 



Ik geef intusschen wat ik aanvoerde voor beter; maar, tot nadere over- 

 tuiging, staat dit bij mij vast, dat de bronnen van welvaart, ook in die 

 kolonie, niet alleen beter zullen kunnen vloeijen door eene betere en meer 

 grondige kennis van het land zelf en deszelfs natuurlijke voortbrengselen; 

 maar ook door de aanwending van datgene, wat elders gebleken is nuttig- 

 te zijn. Op grond van alles, wat in dit opzigt tot mijne kennis is gekomen, 

 geloof ik vast, dat, als men den eenmaal en lang verouderden weg niet ver- 

 laat, - als men onkundige en vaak onbeschaafde Directeuren op de plantagien 

 niet door meer kundigen vervangt , - als men den landbouw niet verbetert, - als 

 men blijft weigeren te raadplegen wat wetenschap en ervaring hebben aan de 

 hand gedaan, er op geen betere toekomst zal mogen gehoopt worden. 



Onder de groote bezwaren behoort zonder twijfel het gebrek aan personen, 

 die den arbeid op het veld of bij de kuituren vereischt, moeten verrigten. 

 Bij het steeds meer veld winnende gevoelen dat men den slavenhandel moet 

 afschaften en den arbeid moet opdragen aan vrije menschen, ontstaat de 

 vraag, of men het wel slagen van zoodanig stelsel alleen moet, alleen mag 

 wenschen van pogingen op eene grootere schaal door de Regering. Ik zou 

 meenen: neen. Het moet op prijs worden gesteld als deze voorgaat. Maar, 

 men moet zoo veel mogelijk trachten ook zelfstandig te handelen. Er kan ^etw 

 groot kapitaal toe noodig zijn, om hier of daar eene of meerdere doeltreffend 



