60 



ontdekking der microscopen, of in de tweede helft der XIX"^® eeuw! Nooit 

 voorzeker kon men meer van de waarheid dier woorden zijn doordrongen dan 

 thans , nu men hunnen zin zooveel te beter kan waardeeren dan toen. De 

 natuurleer , vooral der levende wezens , heeft zeker hare grootste aanwinsten 

 gehad door het nagaan van de kleinste voortbrengselen tot planten en dieren 

 behoorende. Het water levert duizenden van voorwerpen die onze belangstel- 

 ling verdienen; in het stof van den dampkring zijn zelfs diertjes waargeno- 

 men , die door 't bloote oog niet kunnen worden gezien , en in den schoot der 

 aarde zijn de overblijfsels ontdekt van millioenen-tallen van wezens, die een- 

 maal aan hare oppervlakte moeten geleefd hebben; krijtbergen, vuursteen- 

 lagen, oker en polierschiefer zijn de stoffen die er mede vervuld of grooten- 

 deels uit gevormd zijn. 



Uit de algemeenheid van die kleine ligchamen, mag men tevens besluiten 

 tot de algemeenheid der oorzaken, waardoor zij ontstaan, en tevens tot den 

 invloed dien zij op de huishouding der natuur wederkeerig uitoefenen. 



Omstreeks het midden van den zomer zien wij onze zoete wateren, als 

 met een tooverslag, groen worden. Beschouw van dat water een gedeelte van 

 een droppel met den microscoop, gij vindt tallooze groene bolletjes, die in 

 eene rusteloos wentelende beweging zijn. Later, treft gij ook andere vormen 

 aan, die gezamenlijk uitmaken datgene wat men vroeger met den algemeenen 

 naam van Priestlysche stof aanduidde. Zou die immense plantengroei zonder 

 uitwerksel zijn op den dampkring? Dit gelooft niemand, die het verschijnsel 

 aandachtig heeft gadegeslagen. Integendeel, is het proefondervindelijk uitge- 

 maakt, dat hij zuurstof- gaz ontwikkelt. 



Uit de oude gewijde geschiedenis kennen wij het verschijnsel van het rood 

 worden van het water van den Nijl. Een gelijk verschijnsel weten wij dat 

 jaarlijks daar plaats heeft, en aan het menigvuldig bevaren van de roode zee 

 in de laatste jaren, danken wij de kennis van de oorzaak van het periodiek 

 rood worden van haar water, waaraan zeker de naam Mare Brythraeum door 

 de Ouden gegeven, is te danken, — maar vooral ook de kennis dat dit ver- 

 schijnsel op honderde plaatsen wordt te weeg gebragt, en zijnen oorsprong 

 verschuldigd is aan eene microscopische wierplant, die ehrenberg ons 't eerst 

 heeft leeren kennen. Elders nam men iets gelijksoortigs waar, maar het bleek 

 dat de oorzaak in de aanwezigheid van kleine diertjes was te zoeken. Men 

 merkt algemeen op, dat muren en daken, die niet aan de zon zijn blootge- 

 steld een groen beslag bekomen. Ieder korreltje daarvan , veel kleiner dan het 

 oog kan waarnemen, is eene plant, die in de wetenschap wel onderscheiden 

 is. Onafzienbare sneeuwvelden op de hooge bergen van Zwitserland hebben 

 eene roode kleur — het bijgeloof spreekt van bloedregens; — het is niet an- 

 ders dan eene microscopisch kleine plant, die als 't ware in die hoogere 



