65 



rekenen om bepaalde vormen te doen ontstaan. Daar dit laatste tot hiertoe 

 niet positief is bewezen, kan die stelling, naar mijn oordeel, niet worden 

 gehandhaafd, en ben ik genegen, om de boveuaangevoerde gronden, over te 

 hellen tot het aannemen van het gevoelen, dat, mogen zij zich door zaden 

 kunnen vermenigvuldigen en in stand houden , hetgeen boven allen twijfel 

 is verheven, zij toch niet altijd en niet alleen oorspronkelijk door zaden 

 behoeven te ontstaan. Ik vleije mij dat de verdere mededeelingen daartoe al- 

 thans eenigen grond zullen kunnen leveren. Eene andere vraag, die hier 

 voorkomt, maar aan wier behandeling wij ons niet kunnen wijden, is deze, of 

 er ook vormen zijn die in elkander overgaan en of er grond zij om aan te ne- 

 men dat een en dezelfde champignon in de onderscheidene toestanden van zijne 

 ontwikkeling de vormen en eigenschappen van andere soorten representeert. 



Boekdeelen vol zou men kunnen schrijven over de eigenschappen der cham- 

 pignons. Als voedsels zijn eenige soorten belangrijk. De eetbare champignon, 

 Agaricus campestris, is hieronder in de eerste plaats te noemen, voorts de 

 onderscheidene soorten van moriljes en truflels; van de eene en andere wor- 

 den in Parijs en Londen en ook hier ten minste i dozijn soorten gegeten. De 

 vergiftingen met dezelve, waarvan men zoo dikwerf leest, zijn toe te schrijven 

 aan verwisselingen en aan inzameling door onkundigen. Dit intusschen moe- 

 ten de liefhebbers van champignons niet uit het oog verliezen, dat enkele 

 soorten , die doorgaans onschadelijk zijn , toch somwijlen schadelijke gevolgen 

 hebben. De individuele toestand van hem die ze eet, kan hier zeker veel 

 toe bijdragen; - dezelfde mosselen en oesters b. v. worden door dezen wel ver- 

 teerd, door genen niet verdragen. Vergiftiging door champignons is eene 

 der gevaarlijkste, die er bestaan. Zij is vaak doodelijk en middelen tot red- 

 ding bestaan er veelal niet, omdat het gif dan eerst zijne werking open- 

 baart, wanneer het alle vochten en organen heeft doordrongen. Er is werke- 

 lijk, in dit opzigt, analogie tusschen champignons-vergiftiging en vergifti- 

 ging met rattenkruid. 



Zwammen van de geslachten Boletus en Poljporus zijn zeer velen in ge- 

 bruik. De zwam, dien wij als tondel aanwenden, Volyponis fomeniarms^ 

 wordt zelfs kunstmatig in Duitschland voortgebragt. Men heeft 5-6 malen 

 'sjaars eenen oogst, wanneer men hout, wel bevochtigd, slechts in eenen 

 toestand brengt, om dien zwam te kunnen vormen. 



Onze landlieden kennen eene ziekte die zij het spoor ^ harensporen ^ die 

 de geneeskundigen moederJcoren noemen. De eersten echter schijnen het niet 

 altijd in te zien, met welk een gevaarlijk produkt zij te doen hebben. In 

 natte zomers vooral, merkt men bij voorkeur aan de rogge eene ziekelijke 

 vergroeijing van de korrel op, die iets gelijkt op een hoorn. Eene micros- 

 copische zwamsoort ontwikkelt zich in de bloem, tusschen de kafjes van de 



II. 5 



