66 



rogge-aar, en doet de korrel monsterachtig vergroeijen. Komt die onder het 

 meel , dat tot brood wordt gebakken , dan kan daardoor ontstaan eene ziekte 

 die inderdaad afgrijselijk is in hare verschijnselen. De Franschen noemen 

 haar ergotisme ceréal. Wij kennen ze in al hare bijzonderheden, door de ge- 

 schriften van den grooten agronoom tessier, die in de vorige eeuw door de 

 Pransche regering werd afgevaardigd om den aard van eene epidemie te on- 

 derzoeken, die in het Departement Sologne, wegens zijne onvruchtbaarheid 

 en ongezondheid algemeen bekend, dagelijks honderden der bewoners deed 

 ten grave dalen en waarvan de oorzaak te zoeken was in deze ziekelijke ont- 

 aarding van de rogge-korrel. Eene drooge versterving tastte de ledematen, 

 vervolgens de ingewanden aan en de lijders eindigden hun ellendig bestaan 

 aan ontsteking van de edelste organen. Men zag de haren uitvallen, de bee- 

 nen verlammen, de nagels, de handen, de voeten afvallen, en er waren voor- 

 beelden, zoo verhaalt althans tessieii, wiens geloofwaardigheid ik boven alle 

 twijfel verheven reken , dat , als men laarzen of handschoenen uittrok , de voet 

 of de hand er in terugbleef. Ook bij ons te lande heeft men, betrekkelijk 

 korten tijd geleden, treurige gevolgen gezien van onvoorzigtigheid of nalatig- 

 heid, bij 't aamvenden van zoodanige zieke rogge. In 1841 was de ziekte in 

 dit koren in de streek van Doesborgh zóó veelvuldig, dat er bijna geen en- 

 kele halm vrij van was, en de algemeenheid er van gaf onzen toenmaligen 

 Minister van Binneulandsche Zaken aanleiding, om daarop de aandacht der 

 Provinciale Commissiën van Landbouw te vestigen. In de buitengewoon voch- 

 tige maand Augustus van 1838 zag men het om Nijmegen zóó algemeen, dat 

 men een bundel halmen met de hand omvattende even zoo veel zieke aren 

 omvatte. Ditzelfde zwamachtig produkt wordt in de hand van een voorzigtig 

 arts een kostbaar geneesmiddel, waarvan men zeer dikwijls een heilzaam effect 

 ziet. 



Men kent algemeen de verwoestingen, die in het hout dat tot construc- 

 tie dient, voorkomen. AVoningen, vloeren, zolderingen, boiseringen, maar 

 bovenal schepen hebben er van te lijden. Eene zwamsoort, de Merulkis vas- 

 tator , is de pest van alle die constructiën ; van het eene deel van het hout 

 plant hij zich op het andere over, en de nadeelen die hij veroorzaakt, zijn 

 onnoemelijk. De verrotting van het hout en deszelfs vervuring, het drj rot 

 der Engelschen, zijn hiervan de gevolgen. Het bestuur van onze Marine kan 

 er van getuigen, dat een splinternieuw fregat, de Jupiter, op eene van onze 

 landswerven letterlijk door die kwaal was vergaan, alvorens het kon van sta- 

 pel loopen, 't geen nimmer heeft plaats gehad. Ik bezit stukken hout van 

 het fregat //de Lije," 't geen na eene enkele reize naar Oost Indië, totaal 

 onbruikbaar was geworden. 



Hout, maar vooral oud en vermolmd of dood hout, geveld hout en stom- 



