79 



ges van de moxconys wordt vermeld dat omstreeks 1660, zekere Deen, 

 WET,KENSTEIN, onderrigt gaf in het afdrukken van plauten. In de PJdloso- 

 pJiia botanica van tjnxaeüs leest men dat hisselius, in 1707 in Amerika 

 planten-afdrukken vervaardigde. 



Professor kniphof te Erfurt, in medewerking van den Boekdrukker funke, 

 begon er zich eindelijk op toe te leggen dien arbeid naar vaste kunstregelen 

 te oefenen. Wat daaruit voortvloeide ging grootendeels verloren, en had niet 

 in Halle de boekdrukker johann Godfried trampe zich met funke en 

 KxiPHOF verstaan tot het uitgeven eener nieuwe uitgave vnn planten-afdruk, 

 zoo ware welligt door de ziekelijkheid van funke het geheele plan in ge- 

 breke gebleven. Aan den krijgs- en doraeinraad friedrich wilhelm von 

 leyser werd de keuze en de beschrijving voor dat werk toevertrouwd. 



Hiervan nu zijn twaalf centuriën in 't licht gekomen met de geslachts- 

 en soortnamen van linnaeus, of, bij gebreke daarvan, volgens ludwig. 



De planten werden daartoe aanvankelijk versch gedroogd, daarna met 

 boekdrukkers-inkt bedekt en zwart gedrukt, en, bij verkiezing hiervan, ver- 

 volgens met hare natuurlijke kleuren afgezet. Bevoegde beoordeelaars verko- 

 zen echter de zwarte boven de gekleurde. 



De eerste centurie verscheen in 1758, de laatste in 1764. Ook trampe, 

 even als de vroeger genoemde welkexstein, was een Deen, zoowel als een derde, 

 van wien mede als uitvinder der zelfafdruk hieronder zal gesproken worden. 



Te gelijk met de uitgave van de centuriën der Botanica in originali seu 

 Herbarium vivum^ namelijk in 't jaar 1763, werd in de Gazette salutaire 

 (No. 2) een voorschrift gegeven om //alle soorten van planten op het papier 

 over te brengen, [pour copier ioutes sortes de plantes sur papier); het is 

 echter later niet gebleken dat hieraan bijval geschonken werd. — Lang 

 daarna toch (17SS — 1796) werd door hoppe in Regensburg eene Ect7/pa 

 plantarnm Rotisbonensium en eene JEcti/pa plantarum selectarum uitgegeven. 

 Hierbij moet nog worden genoemd de Neue Methode vo7i natürliche Pfian- 

 zenabdrücke/i van graumuller, welke in 1809 en opp's Neue Pflanzenab- 

 drücJcen, die in 1814 verscheen. 



Uit dit alles nu volgt dat de uitvinding der plantcu-zelfdruk niet nieuw 

 is, maar nieuw is er de uitvoering van in het prachtwerk van den Ridder 

 VON heufler, terwijl voor den onvermoeiden alois auer. Regeringsraad en 

 Directeur van de Keizerlijk- Koninklijke Hof- en Staats-drukkerij te Wee- 

 nen, deze kunst die hoogte en luister bereikte noch bereiken konde; daar 

 immers de uitvindingen van onzen tijd, in het bijzonder de galvano- 

 plastieh het moesten mogelijk maken om den indruk van een gewas zoodanig 

 over te brengen op eene daartoe geschikte plaat, dat hij in onbepaald getal 

 kan worden terug gegeven. 



