134 



meer dan eene el lengte had voortgebragt , niettegenstaande het boompje nog 

 maar weinige jaren oud was, in 't midden van eenen weelderigen en for- 

 schen groei, plotseling sterven. — Daar dit boompje geplaatst was nabij een 

 algemeen gebezigd gangpad , was dit verschijnsel door niemand van het personeel 

 van den Akademie-tuin onopgemerkt gebleven, en het ontbrak daarbij na- 

 tuurlijk niet aan gissingen en verschil van gevoelen. De een dacht aan plot- 

 selinge weêrsverandering, de ander dat het boompje door den bliksem kon 

 getroffen zijn, een derde haalde de schouders op, dacht, maar sprak niet 

 veel. Het meest algemeene gevoelen was, dat zich insecten bij de wortels 

 zouden bevinden; men ligtte het boompje onmiddellijk uit den grond, maar geen 

 zweem van insecten was te zien; zelfs waren de wortels volmaakt gezond 

 en eerst een paar duimen boven den grond was het stammetje inwendig ont- 

 stoken; alles wat zich verder in de lucht bevond was dood. 



Men wil zulk eenen plotselingen dood toegeschreven hebben aan den 

 bliksem, niet als regtstreeksche oorzaak, maar doordien hierdoor eene elek- 

 trische strooming ontstaat, welke, door de vochtige plaatsen, als door eenen 

 conductor aangetrokken , eene plant , door de stremming der ademhaling , spoe- 

 dig dooden kan i); terwijl curt sprengel aanneemt, dat dit verschijnsel 

 ontstaan kan door de in den grond zich in groote hoeveelheid ontwikkelende 

 ammoniak, wanneer de dampkring zeer elektriek is 2). 



Wij hebben gezegd dat de stam, even boven den grond, inwendig ontsto- 

 ken was; gereedelijk zou men nu deze ontsteking kunnen aannemen de aan- 

 leidende oorzaak te zijn van den dood des booms , maar deze inwendige aan- 

 steking kan en zal ongetwijfeld op hare beurt een gevolg zijn, of van de 

 eene of andere uitwendige beleediging, of wel van eene stoornis in de ontwik- 

 keling of de functiën van het inwendig organisme der plant. Hier zijn oor- 

 zaak en gevolg, voor onzen benevelden blik, weder zoo naauw aan elkander 

 grenzende, dat wij ons geen verder gissen durven veroorloven. 



Wij voeren dit slechts aan als een dier vele voor ons duistere voorbeel- 

 den van planten-ziekten. Trouwens er liggen er voor de hand, en wij be- 

 hoeven hiertoe alleen aan het epidemisch verschijnsel onder de aardappel-plant te 

 herinneren. De verklaring van zoodanige verschijnselen in het plantenleven 

 schijnt, naar ons bescheiden oordeel, aan de wetenschap hoogere eischen te 

 doen, dan waaraan zij, niettegenstaande haar vorscheuden blik reeds veel 

 duisters heeft opgehelderd, thans nog bij magte is te beantwoorden; en zelfs 

 wanneer zij tot eene hoogte zal zijn opgevoerd, waartoe thans de verbeelding 

 zich nog niet waagt, dan nog zullen er duisterheden, aan deze gelijk, blijven 



•) Dr. A. T. WIEGMAN, Over de ziekten der gewassen, vertaald door enklaak. p. 94. 



») C. SPKENGEL, in WIEGMAN, t. a. pi. 



