81 



die in verbinding staan met de bladsclieede , waarbij altijd in aan- 

 merking genomen moet worden , het zooeven genoemde sporadisch 

 voorl<omen van dergelijke zieke vaatbundels bij beschadigingen van 

 het ondereinde der bladscheede. 



II. Verspreiding en optreden der Sereliziekte. 



De Serehziekte is het eerst waargenomen omtrent het jaar 1882 

 op de onderneming Ardjawinangon in Cheribon, hoewel het ver- 

 moeden bestaat dat de ziekte reeds vroeger in het meer westelijk 

 gelegen Krawang te vinden was. Na 1882 heeft de ziekte zich 

 langzaam van het Westen naar het Oosten voortgaande over Java 

 verspreid. De verspreiding heeft ongeveer op de volgende wijze 

 plaats gehad (wat ik hieromtrent zal meedeelen , is ontleend ge- 

 deeltelijk aan de opgaven van de administrateurs der betrokken 

 ondernemingen , gedeeltelijk aan opgaven van Krüger (XIII pag. 

 132 — 137) en van Kobus (Reisverslag 1888, Proefstation O. Java 

 1888, Proefstation Oost-Java n°. 23, 1120; n^ 35, 1891; n". 44, 

 1892); deze opgave maakt geen aanspraak op volledige nauwkeu- 

 righeid , maar kan toch ongeveer een beeld geven van de wijze , 

 waarop de Sereh zich over Java verspreid lieeft. 



1882. Ardjawinangoen. 



1883. Ook de ten Oosten van Ardjawinangoen liggende onderne- 

 mingen zijn aangetast. 



1884. Westelijk van Ardjawinangoen zijn sporen van Sereh te 

 vinden; de ondernemingen ten Oosten van Cheribon zijn aangetast, 

 terwijl een paar serehzieke planten gevonden worden op de onderne- 

 mingen Kemanglen en Kemantran in Tegal. 



1885. De geheele residentie Cheribon, met uitzondering van de 

 westelijkste ondernemingen, is aangetast; op alle ondernemingen in 

 het westen en het midden van Tegal treedt Sereh op , bovendien 

 op de oostelijkste fabriek van ïegal, Tjomal. 



1886. Ook op de meest westelijke onderneming in Cheribon; 

 Kadhipaten is sporadisch Sereh te vinden; geheel Tegal is aangetast , 

 terwijl de ziekte sporadisch in Pekalongau optreedt. In Semarang 



6 



