184 



De stokken konden verder niet zonder moeite uit den grond ge- 

 trokken worden, maar zaten daarin even stevig vast als dit met 

 gezonde planten het geval is. 



Er moest dus naar een andere oorzaak gezocht worden. 



Bij het onderzoek van de wortels bleken mij deze in geen der 

 bedoelde gevallen normaal, maar steeds door schimmels aangetast 

 te zijn. 



Alvorens tot de beschrijving van de ziekte-verschijnselen over te 

 gaan, wil ik hier vermelden, dat op die wijze aangetaste wortels 

 mij het eerst toegezonden werden in April 1895 uit Bangil, in 

 Juli daaraanvolgende uit Sitoebondo en uit Djombang en in Januari 

 1896 uit Tegal; bij deze opsomming laat ik enkele onzekere ge- 

 vallen buiten rekening. Behalve omtrent de verschijnselen in Te- 

 gal, waarover later nader, luidden de berichten omtrent de ziekte 

 geheel gelijk en in overeenstemming met hetgeen boven daarover 

 vermeld is. 



In den vaatbundel der oudere, dikke wortels, wier schors reeds 

 sedert langen tijd afgestorven is, vond ik in alle gevallen een 

 mycelium, dat gedeeltelijk kleurloos, gedeeltelijk donkerbruin of 

 rookkleurig was (PI. XXV, fig. 1, 2 en 3). De eerstgenoemde 

 draden zijn gewoonlijk, hoewel onderling verschillend van dikte, 

 toch overal ongeveer even dik en van dwarswanden is niet veel 

 te zien. De laatsten hebben een duidelijk donker gekleurden 

 wand, weinig inhoud en zijn zeer onregelmatig van vorm met 

 hier en daar zeer duidelijke dwarswanden en zeer verschillend 

 van dikte. 



De vaatbundel, die in normalen toestand volkomen kleurloos en 

 op dwarsche doorsnede onder het mikroskoop gezien dus ook door- 

 schijnend is, vertoont allerlei kleuren van lichtgeel tot zwart toe en 

 de groote hout vaten zijn met een eveneens gekleurde gom massa ge- 

 vuld. In deze gom bevinden zich ook geregeld schimmeldraden (PI. 

 XXV, fig. 1 , 2 en 3). 



Het is duidelijk, dat dergelijke wortels voor de geleiding van het 

 water onbruikbaar zijn geworden en het verdrogen der planten laat 

 zich dus geleidelijk verklaren. 



De planten uit Tegal afkomstig , die natuurlijk veel jonger waren 



