562 Gramiweae. Obsehvatio Gr.opojficA kt oecotvomica. 



certo hic eximie proveniret, id quofl ellam arundinis sac 

 chariferae iln cultae praestanlia confirniaii vidttnr; cujus 

 vero ipso prospero siicc<^ssu ilji(lt'm factum est , ut aliaruin 

 plantarum cullus n<'gIif;eretMr, Alia regio, idonea, in quam 

 Ory/ae benelicium dlligenlius conCeratur est locorum de- 

 pressorum iractus juxla llumen ^/r? .S. fra/ic/scu patentium. Val- 

 lium nempc singulari coniig irationt; , qnae late in agios llii- 

 vii aquam a^a^jt {S(.inij;radonros incolae vocant) dum intu- 

 muerit, OrVzae culliirae valde fovebitur, ncc <|''idquam 

 praetcr induslrif^m dcst , quo miims in hls quoque regio- 

 nibiis, saepe inedia laboi antibus, saltiljre ac praestanlissimara 

 Ulud alimenlum prodncatur. 



Et hoc frumenium a Cerealibiis noslris vulgaribus vere 

 distingiiitur eo , quod nullum ei insit glutcn, sed tantum- 

 modo (ci)citer octo decempartcs tolius) amylum , tum pa- 

 rum quantitas matcriae gummosao, albiiniinis dissolubilis, 

 sacchari . fibrae vegetabilis , et aiiq:iol salium indicia , prae- 

 sertim calx phospiiorica. Itaque farina imlu praepaiata ad 

 panem coqiendum siu)iliter ac Zeat' n-m apta est, quum pasta 

 vix intumescat ; sed in C0({uina solum adhibelur, ui)i juscula, 

 vel in pultem tenacem cocta et varia cibaria parantur, in 

 qui!)us condendis praecipue Solani liycopersici {Tu- 

 rnafe} , aut C a p s i c i a n n u i ( PimeaiHo) vel C a p s i c i f r u- 

 tescentis {Pimcnfn malaqncfa v. Comtnnrini) frMCtus pro 

 deliciis habentur. Nonaunquam farina iM.iydis farinae com- 

 miscetur. Oryzae aquosa decoctio pro diluente et -sudorili- 

 co adiiii>cii potest. variis in movbis , dum transpirationem 

 augere sit util)!. Oua in re modo sacc:iarum , modo mel, 

 modo sal tartari , modo succus citri aut hujusmodi alia de- 

 coctioni adduntur. Copiosum et valde fervidum bibitum hoc 

 simplex remedium haud raro aeque valet atque optima alia 

 sudorificia. 



Ory/a quoque a Brasiliensibus in calidis alimentis habe- 

 tur , alqie sunt, qui priscis praejudiciis addicti ejus usui va- 

 rios mi)rbos tribuant. Sic nonnunquam huic utili frumrnto 

 idem objici audivi , quod jam bo\tius (hist. nat. Indiae, VII. 

 p. 3i.) commLMuorat, oculorum morbos, ut arcum senilem 

 sic dictum , irnuio vero coecitatem e crebro Oryzae usu in 

 nigritis adduci ; verura ego quidem illos morbos potius vi- 

 vendi consuetudini in patulis huraidisque casis , continuo in 

 locis coquendo saccharo destinatis ardorl et immoderato re- 

 centis liquoris spirituosi e saccharo parati (Cachassa dicti) 

 usui tribaendos censeo. 



III. Venio nunc ad graraen fere oranium in Brasilia cul- 

 torum maxime praecipuum , Saccharum officinarum 

 scilicet, in terra Cauna, Canna de yissucar vocatura , quae 

 plania Brasiiiae divitias fuDdarit nec in incolarum frequentia 



