Inter species Azollae apud A. Niloticam nervi foliorum mani- 
festissime evoluti sunt, apud alias specles ramum lobi inferioris plu- 
ries frustra quaesivi. 
Ad partem parenchymatosam folii transiens, inprimis urgendum 
est, aream lobi superioris esse excavatam sive antrum circumcludere, 
quod in pagina antica, cauli adpressa, lobi superioris ostio (Fig, 2, f) 
aperitur. Nervo modo descripto et quidem parte ejus basale, e caule 
versus apicem areae lobi superioris decurrente et parte ejus superiore 
S. recurrente antrum istud est definitum s. cinctum; ostium antri 
fere in centro s. in vicinia centri areae est positum, punctum mi- 
nutum (Fig. 2, f) jam ope lentis paullulum augentis conspicuum 
referens; sub mieroscopio accuratius observatum, e cellulis radiatim 
dispositis, quae in pariete libero, ostium cingente, hine inde in pro- 
cessus abbreviatos productae sunt, circumdatum apparet. (Fig. 3.) 
Üavitas antri plerumque repletum inveni filis. moniliformibus 
Nostochinearum e. g. Limnochlides, quae ab auctoribus, quibus occasio 
data erat, Azollas vivas examinandi, commemorantur et quae haud 
dubie per ostium pervium antrum intrarunt. 
Lamella parenehymatis paginam superiorem antri, ostio perfo- 
ratam, tegens (Fig. 4, 9, a, 11) maximo in extensu e stratis duobus 
cellularum componitur, quorum superior s. epidermis e cellulis mi- 
noribus, inferior e cellulis majoribus et inprimis longioribus for- 
matur; versus peripheriam antri, in vicinia fasciculorum vasorum 
(Fig. 4, 9, v) strata ista-canalibus intercellularibus angustis sepa- 
rantur; lamellae inferiori (Fig. 4, 9 b, 10) haee structura posterior 
in toto ambitu propria est; canalibus intercellularibus numerosioribus 
ac amplioribus in strata duo divisa est, quae nisi dissepimentis, ca- 
Tales 
canales intercellulares et in parenchymate, nervum superante, oc- 
nales intercellulares lateraliter separantibus, conjuncta sunt. 
eurrunt, versus limbum hyalinum sensim angustiores fiunt et limbus 
ipse e strato cellularum unico componitur. Canales hie intercellu- 
lares aére repleti sunt. 
In epidermide, aéri exposita, lamellae inferioris (Fig. 4, 9 b) 
porro stomata numerosa pilique observantur, eo modo dispositi, ut 
pili cellulis supra dissepimenta canalium intercellularium | inserantur 
(Fig. 10), stoma autem aream canalis intercellularis occupet et ergo, 
epidermide e facie observata, stoma quodque regulariter. pilis cir- 
cumdetur (Fig, 5, 6). Ceterum stomatum dispositio omnino e ca- 
nalibus intercellularibus aérophoris dependet; sie nisi in peripheria 
.areae lamellae superioris (Fig. 4, 9 a) stomata pauca occurrunt et 
hujus lamellae pars media, e stratis cellularum duobus arcte con- 
junetis iis caret. Itidem inter cellulas, cavitatem antri investientes 
stomata frustra quaeruntur. 
Stomata ipsa admodum singularia primo obtutu cellulas: epider- 
midis rima longitudinale perforatas sistere videntur (Fig. 6, s, 5, s), 
re vera autem. e cellulis binis formantur, quae, ut in Azolla Filieu- 
loide facillime observatur, septo, reetangulariter. diametrum. longitu- 
dinalem laminae decussante, separantur (Fig. 8); praeter haec alia 
stomata videbis, quorum septum partim resorptione sit dissolutum 
(Figs 1), alia denique, in. quibus nullum vestigium septi supersit. 
(Fig. 6). Stomata ista ergo non e cellula perforata, sed fusione cel- 
lularum binarum, quae ut alias stomata efficiunt, conditionem sin- 
" gularem nanciscuntur. 
Pili basi plerumque elongata im pariete externo cellularum .epi- 
dermidis assurgunt, antrorsum sunt curvati et semper simplices 
remanent. 
Lobus foliorum inferior forte structuram eandem, quam modo 
in superiore descripsimus, possidet, attamen disquisitionibus nume- 
rosis summa eum cura absolutis, confirmare non audeo, num cavitas, 
antro lobi superioris respondens, et lobo inferiori pertineat; ostil, 
quo extrorsum aperiatur nullum vestigium at in A. Filiculoide ca- 
vitas quaedam lobi inferioris eum cavo lobi superioris communi- 
care et velut ejus divertieulum sistere videbatur; sed et hoc pro 
certo contendere non audeo; cavitas, quae hujus loci videtur, 
nervo superposita videtur. Canales intercellulares ceterum paren- 
chyma areae lobi inferioris occupantes ejusdem sunt conditionis ac 
in lobo superiore; stomata autem in epidermide libera plerumque 
frustra quaeruntur et nisi raro in A. Filieuloide occurrunt; sic et 
pili epidermidis plerumque desunt, rarius breves observantur. 
Lobi inferioris limbus hyalinus, ut in superiore, e strato cel- 
lularum unico componitur. 
Ramorum ut foliorum dispositio disticha, folio quoque ramiporo 
s. foliis sterilibus certo numero fertilibus interjectis et tunc in ramis 
primariis folia sterilia numerosiora, in secundariis et tertiariis nu- 
mero minora. Rami ceterum re vera axillares aut supra-axillares, 
e medio internodio nascentes aut folio internodii sequentis oppositi 
sunt. Folium rami primum semper lateri ejus interno insertum et 
plerumque lobo inferiore, norma minore praeditum, hine inde et eo 
privatum videtur. 
Radices, ut in Selaginellis filicibusque nonnullis in latere infe- 
riore caulis et quidem plerumque ad basin ramorum rarius et inter 
ramos, singulae pluresve seriatim consociatae, originem ducunt, spon- 
giola manifestissima obteguntur, semper sunt indivisae et superficie 
pilis articulatis densissime vestitae; fasciculus vasorum, quo traji- 
ciuntur, cellulas paucas continet vasculares spiriferas, quarum fibrae 
e membrana cellulae facile solvuntur. 
Num organa vegetativa Azollarum annuae an perennes sint, ex 
speciminibus siccis dijudicare non audeo. 
Sororum insertionem pro certo enucleare frustra conatus sum; 
geminatim in caulis-pagina inferiore et quidem in axilla folii, quod 
simul eum conceptaculis ramulo abbreviato originem dat, inserta vi- 
dentur; nescio ergo, num forte basin ramuli istius abbreviati occu- 
pent; itidem de foliorum conditione, quae soros involucrant nihil 
certum notum est. Conceptacula autem geminata sive mascula sive 
femina, sive masculum eum femino consociatur. 
Paries conceptaculi utriusque sexus e strato cellularum tabu- 
latarum unico conflatur et apice, ubi denique claudebatur, velut in- 
dusium completum inferum Cyatheae, in mamillam minutam productus 
est; conceptacula mascula globosa diametri 1^*, femina vix longi- 
tudinem 1/, — ?/^, latitudinem. 1/, — '/,^/ aequant et e basi semi 
globosa cylindr 
et apice conice attenuata sunt. 
Ut ex Griffithii observationibus elucet, conceptacula utriusque 
sexus origine congruunt; e basi eorum columella abbreviàta pro&- 
minet, primordiis sporangiorum cooperta; haec ea ratione disposita 
sunt, ut.apex columellae macrosporangio solitario coronetur, basis 
| columellae circumcirca primordiis numerosis microsporangiorum ob- 
tecta sit. 
Bed jam primis evolutionis statubus sexus conceptaculi distin- 
guitur, quum aut microsporangia aut macrosporangia evolvantur et 
quidem in conceptaeulo femino micerosporangia tam plane suppri- 
muntur, ut mox ne levissima vestigia eorum remaneant et macro- 
sporangium sessile in basi conceptaculi ejus cavitatem omnino impleat; 
in conceptaeulo masculo contra loco macrosporangii collumellae apex 
supra microsporangia nudus, hine inde leviter incrassatus proéminet 
et microsporangia numerosa, 40 ad 60, evolvuntur et làxe cavitatem 
conceptaeuli implent, pedicellis capillaribus suffulta. 
Microsporangium e strato cellularum unico componitur; sporae 
tetraédrico-globosae, in massulas 2—-6 separantur, quarum quaeque 
cutieula commune circumdatur. OCutieula ista cavitatibus aérophoris 
trajecta massulae aspectum spurie cellulosum reddit et in processus 
variae formae producitur. 
Macrosporangium, ut conceptaeulum feminum, cui arcte ad- 
haeret, e strato cellularum unico conficitur; in removendo e con- 
ceptaculo plerumque circumscinditur, et pars ejus superior reflectitur. 
Macrospora cellulam amplam tetraédrico-globosam sistit cutieula crassa 
cireumelusam et corpusculis, sporas abortivas continentibus, supe- 
ratam.  Outieula stratis 2 conficitur, quorum internum crassum sub- 
homogeneum, externum manifestius granulatum sive tuberculis majo- 
ribus obsitum est et in fine partis globosae et pyramidatae ma- 
crosporae cingulum efformat, quod supra basin corpusculorum proé- 
minet. Ceterum et in regionibus macrosporae cingulo hoc definitis 
et in cingulo ipso cuticula structura diversa gaudet; sic in parte 
