38 



Protoplasma behoort tot de eiwitstoffen, d. z. orgauische 

 verbiiidingenj die zdd ingewikkeld van samenstelling zijn^ 

 dat de scbeikandige ons daarover slechts weinig kan 

 inlicliten. Wei weten wij, dat daaria voorkomen de ele- 

 menten: koolstof, waterstof, stikstof, zuurstof en zwavel^ 

 zeldzamer phosphorus en ijzer, maar meerdere kennis 

 omtrent de samenstelling van kippeneiwit, bloedfibrine, 

 kaasstof en protoplasma bezitten wij niet. Meer dan 

 waarscbijnlijk is Let, dat bet protoplasma bestaat uit een 

 mengsel van verscbillende ei^witsoorten, Ook kan men 

 bet protoplasma niet op gelijken lijn stellen met eene 

 cbemiscbe verbinding^ evenals suiker^ zetmeel en cellulose, 

 want al deze stoffen zijn dood, terwijl bet protoplasma een 

 stof is, begaafd met eene geheimzinnige, voor ons onbe- 

 grijpelijke kracbt^ die de oorzaak is van alles wat leeft, 



Het prctoplasma leeft ! 



Wij begrijpen van zelf, dat we bier staan aan de grens 

 van menscbelyk weten, want al kennen wij ook de samen- 

 stelleude deelen en eigenscbappen van bet protoplasma, 

 al moge het eens gelukken de juiste structuur der 

 eiwitstoffen te ontdekken, de oorzaak, de bron van het 

 leven blijft voor ons verborgen. Hoe reusachtig de vor- 

 deringen van de menschelijke kennis ook mogen zijn, 

 niet waarschijnlijk is het, dat ooit de sluier, dieditgeheim 

 bedekt, zal worden opgeheven. 



Het spreekt van zelf, dat niet ieder plantendeel gescbikt 

 is om daarin onder het microscoop den aard van levend 

 protoplasma te leeren kennen. 



Weefselcellen worden bijna altijd gedood wanneer zij 

 toebereid worden voor microscopisch onderzoek ; kleine 

 wieren zijn daarvoor veel beter gescbikt, omdat zij 

 ongeschonden, levend kunnen worden bezien. Vooral echter 

 zijn het de op de opperhuid van vele planten voorko- 

 mende haren, die bij uitstek gescbikt zijn voor dit onder- 

 zoek; zij toch zijn gedeeltelijk vrij, kunnen levend worden 

 bezien en zijn zeer doorschijnend, omdat zij geene kleur- 

 stoffen bevatten. Geschikte objecten zijn o. a. de haren 

 op de meeldraden van Tradescantia (pi. IV. A). 



