122 



zijn ons deze versctillen voldoende bekend. De Mapper 

 b. V. heeft zeer veel^ saga, widj% hetjoehoeng e. v. a weinig 

 reserve-voedsel noodig; de eerste blijft nog weken na de 

 kieming met bet zaad verbonden (de inlanders bangen 

 kiemende klappers immers op plaatsen, waar zij gebeel 

 buiten bet bereik zijn van voedende aarde) ; de laat- 

 sten steunen reeds kort na de kieming op eigen kracbt 

 en knnnen zonder aarde niet leven. 



Water is in de zaden slecbts in geringe boeveelbeid 

 aanwezig, want^ terwijl overigens bet plantenlicbaam voor 

 70-80% nit water bestaat, bevatten de zaden daarvan 

 slecbts weinige percenten. Water moet derbalve van 

 buiten af worden opgenomen; water is bi] de kieming 



eene boofdvereiscbte. 



De koolbydraten der zaden zijn zetmeel, vetteu en cel- 

 lulose; de meeste zaden bevatten ecbter alleen zetmeel, 

 anderen zetmeel en eenig vet; weer anderen zijn bijzonder 



rijk aan vet. Velen der laatst genoemden worden door 



jkweekt, terwijl de 



zetmeelboudende zaden voor een groot gedeelte in onze 

 levensbeboeften voorzien. 



Ook cellulose komt als reservestof voor {pinang, Phytele- 

 phas e. a. palmzaden.) 



Eiwitstoffen. Ten eerste kan, hoewel dit zeldzaam ge- 

 scbiedt, in de zaden levend protoplasma als reservestof 

 aanwezig zijn. Meestal ecbter vindt men slecbts eiwit. 



By zetmeelboudende zaden is bet eiwit als kleine 

 ronde korreltjes aanwezig; by de zaden der peulvmcbten 

 ligt het tusscben bet zetmeel in; bij de granen daarentegen 

 js bet opgeboopt in afzonderlijke cellen, welke dadelijk 

 onder de zaadbuid zijn gelegen. 



De granen worden door ons v66r bet gebrnik gepeld, 

 d. w. z zij worden ontdaan van vrucbthnid en zaadbuid, 

 welke innig met elkaar en met de zaadkern verbonden 

 zijn; bij dit pellen gaat de eiwitboudende cellaag (soms 

 zijn er 2 of meer lagan) gebeel of ten deele verloren, 

 Zulke zaden zyn daarom veel minder voedzaam dan 



de ongepelden; met de zemels van tarwe en rogge^alsook 



