286 



kelk- en bloembladeren van zuurzak zoo weinig opengaan, 

 dat sleclits zeer kleine dieren binnen knnnen komen. 

 Mieren zijn in deze bloemen steeds te vinden. 



Door haar glad licbaam zijn de mieren ecbter minder 

 geschikt om stuifmeel te transporteeren. 



Het is niet Yoldoende^ dat eenig insect de bloem bezoekt; 

 integendeel vele bloemen bebben insecten van bepaalde 

 groo'tte en zekeren vorm hoodig, anderen weder een bepaald 

 insect, zonder betwelk geene bestniving kan plaats hebben. 



De verscbillende vormen, die de bloemkronen aan- 

 nemen, zijn hiermede in overeenstemming ; de meesten 

 zijn z66 ingericbt, dat bet gewilde insect, om de honig 

 diep binnen in de bloem te zoeken, een bepaalden, nanw- 

 keurig afgeperkten weg moot volgen, ten einde het stuif- 

 meel van andere bloemen op den stempel te brengen en 

 bi) bet wegvliegen weder stuifmeel mede te nemen. 



Dat een bepaald insect noodig kan zijn, is bij eene 

 belangrijke cultuurplant, de vanille, feitelijk bewezen. De 

 vanille uit haar vaderland, Mexico, in den tuin te Bui- 

 tenzorg overgebracht. gaf flinke planten en bloemen, 

 maar geen zaad. Het mexicaansche insect, dat de bestui- 



r 



ving bezorgde, leeft op Java niet en de bloem is zoo 

 eigenaardig gebouwd, dat geen der javaanscbe insecten 

 voor de bestniving geschikt schijnt te zijn. 



TfiTSMAira" nam toen de rol der insecten over en bracht 

 de stuifmeelklompjes met een penseel op de stempels 

 van andere bloemeu, liefst van andere planten en wel 

 met zulk een uitmuntend succes, dat deze methode nog 

 steeds wordt gevolgd. 



De middelen, die bij bloemen worden aangewend cm 

 de kruisbevruchting te bevorderen en de zeltbevruchting 

 te bemoeilijken of onmogelijk te maken, zijn: dicUnie^ 

 dichogamies Jiercogamie^ heterostylie en de reeds besproken 

 onwerlczaamhied van eigen stuifmeel, 

 ^ . Diclinie, 



Wanneer ^^nslachtige bloemen op een of twee planten 

 verspreid staan (d. w. z. bij ^^n- en tweehuizige planten) 

 kan natuurlijk van zelfbevruchting geen sprake zijn. 



