200 



helmdraden met den stamper vergroeid zijn, volkomen 

 bedekken en daardoor voor de insecten ontoegankelijk 

 maken. Wanneer deze stuifmeel van andere bloemen mede- 

 brengen^ bestuiven zij den stempel^ maar knnnen door den 

 tegenstand der stijveliarendebloemniet verlaten. Meerdere 

 rliegen knnnen aldus worden gevangen gebonden^ totdat 

 de bestuiving gelnkt is. De bestniving nn werkt als prik- 

 kel, welke vele veranderingen te weeg brengt. De ope- 

 ning der bloem wordt gesloten en laat geene insecten 

 meer binnen^ de baren in de buis verdrogen en laten 

 den doortoeht vrij, de bloemsteel buigt naar beneden om 

 en doet de bloem eengrooten boog bescbrijven, totdat zy 

 met de opening naar beneden is gekeerd^ de stempels 

 cindelijk krullen naar boven om en ontblooten de inmid- 

 dels rijp geworden helmknoppen (fig. K. 2). 



De gevangen insecten nemen^ voordat zij de bloem 



4 



verlaten, weder stuifmeel mede. 



Hercogamie. ' ' 



Wanneer stempel en stuifmeel gelijktijdig rijp zijn,be- 

 staan er tocb dikwyls nog allerlei beletselen voor zelf- 

 bevrucbting. Dit ve'rscbijnsel beet hercogamie en v^ordt 

 veelvuldig aangetroffen bij: Papilionaceae, Yiolaceae en 

 Obchidaceae. 



Bi] de gewone boon (Tcatjang hoontjes), waarvan meerdere 

 varieteiten ook in Indie worden gekweekt, vinden wij 

 paarse of rose bloemen (fig.E. 1, 2, 3 enF. 1, 2, 3,). De vlag 

 is naar boven gericbt, de kiel is slakkenbuisvormig ge- 

 draaid en omsluit den stijl en de meeldraden/ die alien 

 deze kromming mede maken; de yleugels staan recht 

 vooruit en vormen eene gescbikte aanlegplaats voor 



insecten (fig. E. 1). Hetzelfde is bii E. 2 vergroot, na 



verwijdering van vlag en vleugels, en bij E. 1 op doorsnede 

 geteekend. De stijl is bebaard ; daarop zetten de belmknop- 

 pen bet stuifmeel af (fig. E. 3). Wanneer zich nu een in- 

 sect op de vleugels neerzet, worden deze naar beneden 

 gedrnkt; daardoor komt de punt van den stempel nit 

 de kiel te voorscbijn en komt in aanraking met den 

 rug der insecten, waarop zicb reeds stuifmeel bevindt. 



