319 



■ 



Dit weefsel, dat allengs gevuld wordt met reserve-voedsel, 

 heet endosperm of binnenkiemwiL 



Soms strekt zicli de vorroing van binnen-kiemwit niet ver- 

 der lait dantot eenige lagen dicht bij den wand yan den kiem- 

 zak. Eeu nitmuntend voorbeeld hiervan leveren de klap- 

 pers, de kiemzak is hier z66 zeer in omvang toegenomen, 

 dat hij zich als een dun vlies tegen de zaadhuid aanlegt. 

 Zooals wij weten^ bestaat hier het kiemwit nit eene betrekke- 

 lijk dnnne laag wit, eetbaar weefsel, terwijl de overige ruinate 

 is aangevuld met klapperwater^ dat in eene oudere periode 

 ook verdwijnt. Ook bij andere onrijpe zaden vindt men 

 bet binnenste ofedeelte van den kiemzak gfeTuld met vocbt. 



Bij de naaktzadige planten geschiedt de bevrucbting 

 eenigszins anders. Uitmuntende voorbeelden hiervan le- 

 veren de zaadknoppen yan pahia hadji (pL XXXYIII. H^ 

 K)j die bijzonder groot zijn en waarin de kiemzak met 

 het ongewapend oog te herkennen is (pi. XXXIX. ^], 

 terwijl de eieel soms 2—3 m.M. lang is. 



Onze algemeen bekende Cycas circinalis heeft volgens 

 Dr. Tkeub 3 — 8 eicellen in den top van den kiemzak. 

 De kiemzak is echter reeds lang voor de bevrucbting 

 gevuld met binnen-kiemwit^ hetgeen een groot verschil 

 maakt met de hedeMzadige planten. 



De eicellen hebben hier een anderen vorm, want naar de 

 zijde van het poortje vindt men op de eicel nog twee zeer 

 kleine celletjes en bij andere naaktzadigen zelfs 4 {waarvan 

 er 6, behoorende tot 3 eicellen, goed zichtbaar in fig. G). 



Dit geheele toestel draagt den naam archegonium ; het 

 bestaat dus uit eene groote centrale eel of eicel en eenige 

 (2-4) halscellen. Bij de bevrucbting moet de stuifmeelbuis 

 om de eicel te bereiken tusschen deze halscellen dringen. 



In ieder der archegonien der naaktzadigen kan eene 

 kiem gevormd worden; bij de den ontstaan er dikwijk 

 drie in ^^n zaad (fig G), bij Cycas blijven doorgaans 

 alien op ^^n na onvruchtbaar (fig, E). De kiem wordt 

 door een korter of langer kiemdrager naar binnen ge- 

 schoven en moet dus hier een deel van het reeds ge- 

 vormde kiemwit-weefsel verdringen. 



