393 



#f 



Het gevolg hiervan is, dat deze beweging alleen mo* 

 gelijk iSj wanneer deze planten in contact zijn met eenig 

 vast voorwerp. 



lets dergelijks, maar veel volmaakter, treft men aan 

 bij protoplasten, welke voorzien zijn van wimpers. 



Deze wimpers zijn uit protoplasma gevormd en bedek- 

 ken de geheele oppervlakte van den protoplast of zijn 

 slechts ten getale van 1, 2^ 4 of meer aan een der uit- 

 einden aanwezig. De eersten zijn trilharen of cili'en^ die 



zich onophoudelijk zeer snel been en weer bewegen en 

 daardoor aan den protoplast eene eigeaaardige, zwermende 

 beweging mededeelea, de laatsten worden zweepharen ge- 

 noemd; deze roUen zicb als een spiraal samen om zich 

 het volgend oogenblik te strekken, daardoor den proto 

 plast in eene schroeflijn voortbewegende. 



De zwermsporen der Gryptogamen hebben meestal tril- 



hareuy slechts enkelen zweepharen ; de meeste spermatozotden 

 (pL L. P) hebben twee zweepharen^ 



De bacterien zijn, evenals zeer kleine stofdeeltjes, on- 

 derworpen aan de moleculair-beweging ; de meesten^ voor- 

 al Spirillum^ Vibrio, komma-hacillus en vele staajhacterieriy 

 hebben ook eigen beweging, welke soms z66 snel is, dat 

 het zeer moeilijk is den juisten vorm der bacterien te 

 herkennen. Deze eigen beweging hebben zij te danken 

 aan uiterst kleine zweepharen. 



Beweging van cellen en plant endeelen. 



Voor wij overgaan tot de beschrijvingdezerbewegingsver- 

 schijnselen moet eene kleine inleiding voorafgaan. 



Zooals wij vroeger gezien hebben, bestaan alle onderdee- 

 len der plant voor een groot gedeelte uit water. 



Dit water is in het celvocht, dikwijls ook in andere 

 holten of reservoirs, als vloeistof aanwezig; in de cel- 

 wanden daarentegen zijn de watermoleculen verspreid 

 tusschen de moleculen der vaste stof, waaruit de celwan- 

 den zijn opgebonwd. Het water is in die wanden geimhi- 

 beerd en draagt den naam van imbihitie-waier. Wordt eenig 

 plantendeel gedroogd, dan ontstaan daarin geen holten, 

 zooals het geval zou zijn, indien het water in capillaire 



