431 



die door een kcrter of langer steel aan de moedcrplant 

 beveatigd zijn; bincen een wand yinden wij een groot 

 aantal cellen, die zieh afronden en ieder eene sperma- 

 tozoide in haar binnenste vormen (vergelijk pi. L. L). 



Door opname van water gaan de wanden dier cellen in 

 slijm over en de spermatozo'idenj in het slijm verspreid^ treden 

 uaar buiten door eene scheur, die in den top van het an- 

 theridium door den druk van het vermeerderd volume van 

 den inhond ontstaan is. Het openspringen der antheridien 

 kan door eene eindelingsche porieofdoor kleppen plaats 

 hebbenvmaar altijd duidt het verdwijnen der groene klenr 

 het tijdstip der rijpheld aan, 



De vronwelijke organen dragen hier, evenals bij alle 

 hoogere cryptogamen, den naam van archegonien ; het 

 zijn flesehvormige lichamen, waaraan huik en hah dui- 

 delijk zijn waar te nemen. Aan beide deelen kunnen wij 

 wand en inhond onderscheiden ; de bnikwand^ een of 

 meer cellen dik, vloeit aan de basis met de parenchymcellen 

 der mosplant ineen; aan den top loopt hy nit in vier eel- 

 rijen, die den hals vormen en in haar midden een kanaal 

 openlaten^ dat spoedig dooreenige cellen (halskanaalcellen) 

 wordt gevuld. Alleen de vier topcellen van den hals sluiten 

 dicht aaneen en worden sluit- of dehcellen genoemd. 



De buikwand omgeeft eene groote eieel, die aan haar top 

 eene kleine eel ( de huik-hanaalcel ) afsnoert. 



Op het oogenblikj dat de eicel rijp is, gaan buih- en 

 halskanaalcellen over in slijm, dat de sluitcellen uiteen 

 doet wijken en het kanaal opent, waardoor de spermaio- 



zo'tden de eicel kunnen bereiken. 



Terwijl bij Chara de bevruchte eicel zich van de moeder- 

 plant afsnoert en zelfstandig kiemt, vormt zich bij de 

 mossen niet alleen het emhryOy maar ook de geheele spo- 

 rendragende generatie, de mosvrucht, binnen het archego- 

 nium. Deze mosvrucht kan nooit zelfstandig leven en wordt 

 gevoed door de sexueele plant (pi. III. G). 



De mosvrucht, waarbinnen langs vegetatieven weg de 

 sporen worden gevormd, is doorgaans gesteeld. De steel, die 



