432 



eerst kort is^ strekt zich snel in de lengte en verschenrt, 

 door de sterke drukking, die hi] uitoefent, den archego- 

 niumwand; hierdoor blijft het onderste deel van dien wand 

 den steel als eene scheede omgeven, terwijl het bovenste 

 gedeelte wordt opgelicht en op den top der mosvriicht 

 als een verschrompeld aanhangsel blijft zitten (pi. III. G). 

 In de mosvrucht ontstaan sporen, die eene nieuwe mos- 

 plant knnnen voortbrengen. 



De mossen zyn ^en- of tweehuizig. 



De mosplant, als drager der sexueele organen^ stelt 

 het geslachtelijke stadium, de sexueele generatie, de mos- 

 vrucht, als sporenhouder, de vegetatieve generatie voor. 

 Beiden ontstaan nit elkaar en zijn van elkaar af hankelijk. 



Er heeft generatie-wisseling, teeltwisseling, plaats. 



Varens. 



Op veel hooger trap van ontwikkeling staan de varens; 

 hier toch brengt de spore wel eene geslachtelijke gene- 

 ratie voort, maar deze is klein, heeft een tijdelijk bestaan 

 en sterft, zoodra de eigenlijke varen sterk genoeg ontwik- 

 keld is, om zich zelf te voeden. 



Wanneer eene spore in vochtige aarde of mos kiemt, 

 brengt zij een niervormig lichaam (prothallium) voort. Bij 

 nauwkeurigebeschouwingontdekken wij aan denonderkant 

 des prothalliums, tusschen de wortelharen, de antheridien 

 en iets hooger, nabij de niervormigo insnijding, de arche- 

 goni'en. Hier z^'n de geslachtsorganen niet geheel vry, 

 maar gedeeltelijk door parenchym omgeven. 



Het bevruchtingsproces heeft op dezelfdc wijze als bij 

 de mossen plaats. Ook hier ontwikkelt zich nit de eicel een 

 embryo en daaruit de varen. De jonge plant blijft slechts 

 korten tijd binnen het archegonium besloten, maar teert 

 z6(51ang nog op het reservevoedsel des prothalliums, tot 

 haar eerste wortel geschikt is zelf het voedsel aan den 

 bodem te onttrekken. Van af dit tijdstip gaat het prothal- 

 lium te niet en ontwikkelen zich bladeren, die naar gelang 

 yan hunnen ouderdom meer ingesneden zijn. 



